دریافت نوبت
متن مورد نظر خود را جستجو کنید

پروفسور محمدقلی شمس

پروفسور محمدقلی شمس فرزند دکتر لسان الحکما بود و از وی به عنوان پدر چشم پزشکی نوین ایران و پایه گذار بیمارستان فارابی یاد می شود. آشنایی با این شخصیت بزرگ کمک زیادی به شناخت تاریخ چشم پزشکی نوین در ایران خواهد کرد.
مرحوم لسان الحکما دارای ۵ فرزند پسر و 4 فرزند دختر بود که فرزندان ذکور ایشان به درجات عالیه پزشکی و مهندسی نائل گردیده و خدمات ارزنده‌ای را برای سرافرازی میهن به انجام رساندند. یکی از فرزندان لسان الحکما پروفسور محمد قلی شمس بنیانگذار چشم پزشکی نوین در ایران است. وی روز چهارشنبه ۵ ربیع الاول سال ۱۳۲۳ هجری قمری مصادف با ۱۲۸۴ هجری شمسی در شهر تهران چشم به جهان گشود. به یقین تربیت خانوادگی و میراث گرانبهایی که از پدر و نیاکان خود به ارث داشت در سرنوشت او تاثیر گذار بود. پروفسور شمس از دوران کودکی به حرفه مقدس پزشکی عشق می‌ورزید و صبح‌های جمعه پدر را هنگام ملاقات بیماران همراهی می‌ کرد.
 

از کودکی تا جوانی پروفسور شمس

پس از اتمام تحصیلات ابتدایی و متوسطه در مدرسه سن لویی تهران، تحصیلات پزشکی را در دارالفنون آغاز کرد و توانست گواهینامه پزشکی آن دوران را دریافت کند. سپس در سال ۱۹۲۳ عازم فرانسه شد و در دانشکده پزشکیِ نظامی شهر لیون پذیرفته شد. هنگام سپری کردن سومین سال دانشکده پزشکی در ملاقاتی سرنوشت ساز با یکی از شاخص‌ترین اساتید چشم پزشکی آن زمان فرانسه یعنی پروفسور ژاک روله، آینده وی رقم خورد.
همین آشنایی باعث شد تا پروفسور شمس سال ۱۹۲۷ پس از اتمام دانشکده پزشکی، به عنوان دستیار پروفسور روله آغاز به کار کند. وی در همان سال نیز به عضویت انجمن چشم پزشکی لیون و انجمن چشم پزشکی فرانسه درآمد. پروفسور محمدقلی شمس پس از اخذ درجه علمی اگرگاسیون درسال 1929، در بیمارستان واگدوگراس پاریس که یک بیمارستان آموزشی بود مشغول به کار شد و پس از گذشت یک سال به تدریس پرداخت.
 

بازگشت پروفسور شمس به ایران

پس از دو سال و در سال ۱۹۳۱از طرف مرحوم اعتماد الدوله قره گوزلو وزیر معارف وقت، برای معالجه بیماران به ایران دعوت شد. وی پس از بازگشت به وطن متوجه شد که در ایران تشکیلات چشم پزشکی به میزان کافی وجود ندارد و دوره آموزشی تحصیلات طب نیز کمتر از حد لازم است. به همین دلیل نخست دستور برپایی بخش چشم پزشکی را داد و پس از آن در زیر ساختمان مدرسه دارالفنون، چشم پزشکی مدارس را راه‌اندازی نمود.
پروفسور شمس در مسافرتی به جنوب ایران مشاهده نمود که در برخی از شهرهای جنوبی ایران نظیر شوشتر و دزفول تعداد بی‌شماری بیماران تراخمی وجود دارد  این بیماری قرنیه را دچار زخم کرده، چشمان را با عارضه برگشت لبه پلک مواجه می کند  و در نهایت منجر به نابینایی می‌شود.
این استاد فرهیخته برای مبارزه با بیماری تراخم در جنوب ایران، از انجمن چشم پزشکی جهانی تقاضای تعدادی پزشک کرد. به این ترتیب ایشان به همراه پزشکان اتریشی و ایرانی به درمان بیماران پرداخت . با تلاش این تیم پزشکی بیماری تراخم در مناطق جنوبی ایران تقریباً ریشه کن شد .
وی پس از بازگشت به تهران به عضویت شورای عالی تعلیمات برگزیده شد و مصوب نمود که شش ماه از سال آخر دوره پزشکی اختصاص به آموزش چشم پزشکی داشته باشد.  با اتمام ساختمان بهداری ارتش پروفسور شمس تدریس چشم پزشکی را آغاز کرده و تجهیزات جدید چشم پزشکی را تهیه نمود تا عمل‌های جراحی چشم نیز در همان مکان انجام شود.
 

راه اندازی بیمارستان فارابی

در سال 1313 با راه‌اندازی بیمارستان فارابی، شامل دو درمانگاه، یک اتاق عمل و ۲۵ تخت بستری تدریس و انجام اعمال جراحی چشم برای آموزش دانشجویان، به این بیمارستان منتقل شد.  همچنین با تلاش ایشان کلنگ احداث کرسی بیماری های چشم در سال 1321 بر زمین زده شد و این ساختمان دوم آذر 1325 در دو طبقه و بخش های چشم پزشکی، گوش و حلق و بینی، آزمایشگاه و داروخانه با گنجایش 120 تخت بستری که بعدها تا 220 تخت گسترش داده شد، افتتاح گردید.
پروفسور شمس و همکارانش در سال ۱۳۲۶ هجری شمسی افتخار یافتند انجمن چشم پزشکی ایران را به طور رسمی دایر کنند. سال ۱۳۳۳ هجری شمسی انجمن چشم پزشکی ایران رسماً به عضویت انجمن بین‌المللی چشم پزشکی پذیرفته شد و جلسات این انجمن هر ماه در بیمارستان فارابی برگزار میشد. همچنین در سال ۱۳۴۷ به همت ایشان مجله انجمن چشم پزشکی ایران برای اولین بار در ایران منتشر شد. 
بیمارستان فارابی در طول خدمت پروفسور از لحاظ چشم پزشکی در سطح بالایی قرار داشت و به دفعات مورد بازدید اساتید و چشم پزشکان برجسته جهان قرار گرفت . فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی پدر چشم پزشکی نوین ایران تا سال ۱۳۴۸ ادامه داشت و به عنوان دبیر کل انجمن چشم پزشکی ایران مشغول به کار بودند . دو سال بعد شورای دانشگاه تهران به پاس خدمات ارزنده پروفسور شمس، به ایشان مقام استادی ممتاز را اهدا کرد. 
فعالیت های این استاد بزرگ پس از انقلاب اسلامی نیز ادامه داشت و در این سال ها با همکاری دکتر عباس شیبانی، دکتر محمدصادق پیروزو چند تن از مسئولین توانستند ساختمان بزرگی در سه طبقه و بیش از ۷ هزار متر مربع زیربنا احداث کنند که امروزه به عنوان ساختمان جدید بیمارستان فارابی شناخته می شود و تمامی خدمات چشم پزشکی از جمله خدمات تشخیصی و درمانی در این بیمارستان به بیماران ارائه می شود.
این دانشمند و محقق بزرگ ایرانی در طول حیات پربار خود تعداد زیادی چشم پزشک که بعدها در هیئت علمی دانشکده پزشکی و یا در موسسات معتبر چشم پزشکی ایران و جهان مشغول به کار شدند را  تربیت کرد و در عین حال از مطالعات علمی خویش نیز غافل نبود.
سرانجام پروفسور محمدقلی شمس پس از ۶۵ سال تحقیق پژوهش و خدمت به مردم در 23 شهریور سال ۱۳۷۵ در سن ۹۲ سالگی با کوله باری از علم و معرفت چشم از جهان فرو بست. مزار وی در قطعه 8 و ردیف 28 بهشت سکینه کرج واقع شده است.
 
فیلم زندگینامه پروفسور محمدقلی شمس، پدر چشم پزشکی نوین ایران و بنیانگذار بیمارستان فارابی
 

بخشی از کارنامه جهانی پروفسور شمس 

اولین پیوند قرنیه در سال ۱۳۱۳ هجری شمسی در ایران توسط پروفسور شمس در بیمارستان فارابی انجام شد و به این ترتیب بسیاری از مبتلایان به کدورت و لک‌های وسیع قرنیه درمان شدند. مقالات پیوند قرنیه در سال‌های متعدد در مجله چشم پزشکی ایران و مجله نظام پزشکی و آرشیو استاد ملوچی فرانسه و مجله ماروک مدیکال از سوی ایشان تهیه شده و به چاپ می‌رسید.
مقام علمی پروفسور شمس به گونه‌ای بود که ریاست بسیاری از کنگره‌های جهانی چشم پزشکی را به عهده داشت از جمله مشارکت ایشان در کنگره‌های بین‌المللی آمستردام ۱۹۲۹، مادرید ۱۹۳۳، قاهره ۱۹۳۷، لندن ۱۹۵۰، پاریس ۱۹۵۴، دهلی ۱۹۶۲، مونیخ ۱۹۶۶، پاریس ۱۹۷۴، مکزیکو ۱۹۷۵، کیوتو ۱۹۷۹، سانفرانسیسکو ۱۹۸۲، رم ۱۹۸۶
 

مدارج علمی پروفسور شمس

- عضو مجمع چشم پزشکی لیون فرانسه، ۱۹۲۷ 
- عضو مجمع چشم پزشکی فرانسه، ۱۹۲۷
- دستیار بخش چشم پزشکی دانشکده طب لیون فرانسه، ۱۹۲۹ 
- دستیار بخش چشم و گوش و گلو و بینی بیمارستان والدوگراس، ۱۹۳۱ 
- عضو مجمع چشم پزشکی پاریس، ۱۹۳۲ 
- رئیس قسمت چشم و گوش و گلو و بینی در ارتش، ۱۳۱۰ هجری شمسی 
- دانشیار بیماری‌های چشم و گوش و گلو و بینی دانشکده پزشکی تهران، ۱۳۱۳ هجری شمسی
- استاد کرسی بیماری‌های چشم پزشکی دانشگاه تهران بیمارستان فارابی، ۱۳۱۹ هجری شمسی 
 
امید است خدمات ارزشمند آن عالم ساعی که مایه مباهات و فخر ایران و ایرانیان است روشنگر راه آیندگان باشد و ما نیز بتوانیم وارثانی لایق برای زنده نگاه داشتن نام افتخار آفرینان ایران زمین باشیم.
 
 
 
لیست اخبار صفحه :2
مراسم یادبود پروفسور هرمز شمس استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد

مراسم یادبود پروفسور هرمز شمس استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد

مراسم یادبود و بزرگداشت استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران و بیمارستان فارابی با حضور دکتر سید رضا رئیس کرمی، رئیس دانشگاه، دکتر قاسم فخرائی، رئیس بیمارستان فارابی و جمعی از اساتید و مسئولان این دانشگاه در تالار ابن سینای دانشکده پزشکی برگزار شد.

پیکر پروفسور هرمز شمس در جوار پدر مرحومش آرام گرفت
مراسم خاکسپاری استاد پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی تهران

پیکر پروفسور هرمز شمس در جوار پدر مرحومش آرام گرفت

پیکر پروفسور هرمز شمس، استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران و فرزند پروفسور فقید، محمدقلی شمس، بنیانگذار بیمارستان فارابی با حضور دکتر سید حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر سابق بهداشت، دکتر قاسم فخرائی، رئیس بیمارستان فارابی و جمعی از اساتید، چشم پزشکان و کارکنان این مرکز، در آرامستان بهشت سکینه (س) کرج و در جوار مزار پدر و مادرش به خاک سپرده شد. پروفسور هرمز شمس جمعه 24 مرداد 1404 در 87 سالگی چشم از جهان فرو بست.

مراسم تشییع پروفسور هرمز شمس در بیمارستان فارابی برگزار شد

مراسم تشییع پروفسور هرمز شمس در بیمارستان فارابی برگزار شد

مراسم یادبود و تشییع پروفسور هرمز شمس، استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران و بیمارستان فارابی با حضور رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، اساتید، مسئولان و کارکنان بیمارستان فارابی در این مرکز برگزار شد. پروفسور هرمز شمس جمعه 24 مرداد 1404 پس از تحمل یک دوره بیماری در 87 سالگی درگذشت و در آرامستان بهشت سکینه (س) کرج به خاک سپرده شد.

پروفسور هرمز شمس درگذشت
فرزند بنیانگذار بیمارستان فارابی که خود را وقف مردم کرد

پروفسور هرمز شمس درگذشت

جامعه چشم‌پزشکی کشور در سوگ درگذشت پروفسور هرمز شمس، استاد پیشکسوت چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و فرزند خلف پروفسور محمدقلی شمس، بنیانگذار بیمارستان فارابی، نشست. او که پس از سال‌ها خدمت ارزنده به جامعه علمی و درمانی ایران در سن ۸۷ سالگی درگذشت، همواره بر اخلاق حرفه‌ای و ساده‌زیستی تأکید داشت و زندگی خود را وقف خدمت به بیماران، آموزش دانشجویان و ارتقای چشم‌پزشکی ایران کرد.

گفت و گو با دکتر پرویز باشی زاده فخار؛ مردمی بودن یکی از وظایف اصلی پزشکان
با پیشکسوتان چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران

گفت و گو با دکتر پرویز باشی زاده فخار؛ مردمی بودن یکی از وظایف اصلی پزشکان

دکتر پرویز باشی زاده فخار، استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس سابق بیمارستان فارابی در گفت و گو با روابط عمومی این مرکز به مردمی بودن پزشکان به ویژه پزشکان جوان تاکید کرد. وی گفت: بسیاری از مراجعه کنندگان به بیمارستان فارابی از اقشار کم برخوردار جامعه هستند و در طول دوران خدمتم در این بیمارستان چشم پزشکان زیادی را دیده ام که همواره مراعات این بیماران را کرده و حتی اگر لازم بود به آن ها کمک نیز می کردند.

دکتر قاسم فخرایی: نبوغ و تلاش استاد سجادیه الگویی برای نسل‌های آینده چشم‌پزشکی
تجلیل از دکتر محمدعلی سجادیه استاد پیشکسوت بیمارستان فارابی

دکتر قاسم فخرایی: نبوغ و تلاش استاد سجادیه الگویی برای نسل‌های آینده چشم‌پزشکی

بیمارستان فارابی میزبان دکتر محمدعلی سجادیه، استاد پیشکسوت و برجسته چشم‌پزشکی کشور بود. دیداری صمیمانه که در آن دکتر قاسم فخرایی، رئیس بیمارستان، ضمن تجلیل از مقام علمی و تلاش‌های بی‌وقفه این استاد، بر اهمیت قدردانی از پیشکسوتان عرصه سلامت و چشم پزشکی تاکید کرد.

پادکست زندگی نامه پروفسور محمدقلی شمس / نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو (قسمت هفتم)

پادکست زندگی نامه پروفسور محمدقلی شمس / نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو (قسمت هفتم)

نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو، زندگی نامه زنده یاد پروفسور محمدقلی شمس، پدر چشم پزشکی نوین ایران و بنیانگذار بیمارستان فارابی است که توسط اداره کل هنرهای نمایشی رادیو در 7 قسمت تهیه شده است. این نمایشنامه زندگی این استاد فقید را از زمان تحصیل چشم پزشکی در فرانسه تا بازگشت به ایران روایت می کند.

پادکست زندگی نامه پروفسور محمدقلی شمس / نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو (قسمت ششم)

پادکست زندگی نامه پروفسور محمدقلی شمس / نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو (قسمت ششم)

نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو، زندگی نامه زنده یاد پروفسور محمدقلی شمس، پدر چشم پزشکی نوین ایران و بنیانگذار بیمارستان فارابی است که توسط اداره کل هنرهای نمایشی رادیو در 7 قسمت تهیه شده است. این نمایشنامه زندگی این استاد فقید را از زمان تحصیل چشم پزشکی در فرانسه تا بازگشت به ایران روایت می کند.

پادکست زندگی نامه پروفسور محمدقلی شمس / نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو (قسمت پنجم)

پادکست زندگی نامه پروفسور محمدقلی شمس / نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو (قسمت پنجم)

نمایش رادیویی دو چشم بی سوی آهو، زندگی نامه زنده یاد پروفسور محمدقلی شمس، پدر چشم پزشکی نوین ایران و بنیانگذار بیمارستان فارابی است که توسط اداره کل هنرهای نمایشی رادیو در 7 قسمت تهیه شده است. این نمایشنامه زندگی این استاد فقید را از زمان تحصیل چشم پزشکی در فرانسه تا بازگشت به ایران روایت می کند.

تنظیمات پس زمینه