به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، سرطان سینه امروزه نه یک بلای ترسناک، بلکه بیماری‌ای است که در صورت تشخیص در مراحل اولیه، با ضریب بسیار بالایی قابل درمان و مهار است. چالش اصلی در نظام سلامت، نه کمبود دانش پزشکی، بلکه فاصله‌ میان «بروز بیماری» و «تشخیص» است. آمارها نشان می‌دهند که عبور از مرز ۴۰ سالگی، زنگ خطری برای آغاز معاینات دوره‌ای و ماموگرافی‌های منظم است، اما آگاهی باید از سنین جوانی آغاز شود.

سرمایه‌گذاری بر روی آموزش بانوان در محلات، در واقع سرمایه‌گذاری بر روی هسته اصلی خانواده است؛ چراکه هرچه این سرمایه گذاری در سطوح پایه ای تر تشکیل دهنده جامعه بوده و تشخیص نیز زودتر اتفاق بیفتد، علاوه بر حفظ سلامت جسمی و روانی فرد، هزینه‌های سرسام‌آور درمان نیز از دوش خانواده و جامعه برداشته می‌شود.

در همین راستا سمیه مشهدی فراهانی، سوپروایزر آموزش سلامت بیمارستان فارابی، با اشاره به برگزاری دوره آموزشی در یکی از محلات جنوب شهر تهران گفت: «به مناسبت هفته سرطان و با هدف ارتقای سواد سلامت جامعه، کارگاه ویژه‌ای را برای بانوان سرای محله آگاهی در منطقه ۱۱ تهران تدارک دیدیم. هدف ما این بود که دانش تخصصی را به زبان ساده به قلب محلات ببریم، جایی که آموزش مستقیم بیشترین اثرگذاری را دارد.»

آموزش تکنیک‌های خودآزمایی سینه در منزل

مشهدی فراهانی در تشریح مباحث ارائه شده در این کلاس آموزش اظهار داشت: «یکی از بخش‌های کلیدی این جلسه، آموزش عملی تکنیک‌های معاینه سینه توسط خود فرد (SBE) بود. به بانوان آموزش دادیم که چگونه تغییرات ظاهری یا لمس توده‌های غیرطبیعی را جدی بگیرند. تأکید ما بر این است که هر بانو باید "بهترین مفسر سلامت خویش" باشد و با شناخت دقیق بدن خود، هرگونه تغییر را در سریع‌ترین زمان به پزشک گزارش دهد.»

غربالگری؛ شناسایی سرطان سینه در فاز خاموش

وی با اشاره به اهمیت تست‌های تشخیصی افزود: «بسیاری از بانوان زمانی مراجعه می‌کنند که بیماری علامت‌دار شده است، در حالی که هنر غربالگری، شناسایی سرطان در مرحله‌ای است که هیچ درد یا توده‌ی قابل لمسی وجود ندارد. غربالگری منظم و ماموگرافی در سنین توصیه شده، می‌تواند نرخ مرگ‌ومیر را به شکل معناداری کاهش دهد.»

سبک زندگی؛ سدی در برابر سرطان

سوپروایزر آموزش سلامت بیمارستان فارابی، اصلاح رفتارهای روزمره را در پیشگیری از سرطان ضروری دانست و تصریح کرد: «در این کارگاه بر نقش مخرب تغذیه ناسالم، بی‌تحرکی و استرس‌های مزمن تأکید شد. تغییر رژیم غذایی و گنجاندن فعالیت بدنی در برنامه روزانه، از جمله راهکارهای در دسترس و کم‌هزینه‌ای است که ریسک ابتلا را به شدت کاهش می‌دهد.»

لزوم تغییر نگاه از پویش‌محوری به برنامه‌ریزی مستمر

موفقیت در مهار سرطان سینه در سطح ملی، مستلزم آن است که مسئولان و تصمیم‌گیران حوزه سلامت در کنار برگزاری پویش‌های کوتاه‌مدت و نمادین، به سمت ایجاد یک «پیوست آموزشی همیشگی» حرکت کنند. آموزش غربالگری نباید به یک هفته خاص در سال محدود شود؛ بلکه باید به عنوان یک روتین بهداشتی در سبد سلامت خانواده‌ها جای گیرد. به ویژه در شرایط کنونی اقتصادی کشور که ممکن است هزینه های زندگی باعث شود درمان و غربالگری از سبد خانوارهای کم درآمدتر حذف شده یا اهمیت آن کم رنگ تر شود.

حمایت مسئولان در تسهیل دسترسی بانوان مناطق کم‌برخوردار به مراکز غربالگری و تداوم این آموزش‌ها در تمامی سراهای محله، می‌تواند ضامن سلامت نسل آینده باشد. همچنین به دلیل گستردگی کشور و وجود مناطق متعدد کم برخوردار که دسترسی کمتری به امکانات بهداشتی و درمانی دارند، باید نقش خانه های بهداشت که سطح اول نظام ارجاع هستند، از یک ارجاع دهنده صرف به یک بازیگر تمام عیار در آموزش و غربالگری تغییر کند.

در جمع‌بندی نهایی، توجه به دو نکته راهبردی ضروری است؛ نخست آنکه پیشگیری از سرطان سینه نه یک انتخاب داوطلبانه، بلکه یک ضرورت انکارناپذیر اقتصادی و بهداشتی محسوب می‌شود. دوم آنکه صیانت از جان انسان‌ها از طریق آموزش، خودمراقبتی و تشخیص به موقع، در حقیقت حفظ سرمایه‌های انسانی جامعه است. چراکه از دست دادن هر فرد بر اثر بیماری‌های قابل پیشگیری، ضایعه‌ای جبران‌ناپذیر برای پیکره اجتماع خواهد بود. بر همین اساس، انتظار می‌رود با حمایت نهادهای بالادستی و الگوبرداری از مدل‌های موفق آموزشی، فرهنگ «خودمراقبتی» به یک هنجار عمومی و رفتاری نهادینه شده در جامعه تبدیل شود.