به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در حوزه مدیریت سلامت، پروژه‌های بیمارستانی که ساخت و تکمیل آن ها طولانی می شود، همواره با خطر عقب‌ماندگی زمانی روبرو هستند. پروژه طرح توسعه و مرکز آکادمیک بیمارستان فارابی یا همان "بیمارستان جدید" که حالا ۱۲ سال از کلنگ‌زنی آن می‌گذرد، مصداق بارز پروژه‌هایی است که در زمان آغاز، بر اساس شیوه نامه های درمانی دهه ی گذشته طراحی شده‌اند، اما قرار است در عصر هوش مصنوعی و جراحی‌های روباتیک به بهره‌برداری برسند.

چالش «زمان» در پروژه‌های درمانی؛ وقتی معماری از تکنولوژی عقب می‌ماند

در این میان اقدام مسئولان بیمارستان فارابی برای تشکیل کارگروه ارزیابی تخصصی این پروژه، علاوه بر اجبار، یک حرکت آینده نگر با توجه به تغییر نیازهاست. در دنیای امروز، سرعت تحول تجهیزات چشم‌پزشکی و تغییر استانداردهای هتلینگ بیمارستانی به قدری بالاست که حتی یک وقفه ۵ ساله می‌تواند کارایی یک ساختمان را زیر سوال ببرد. تمرکز بر فضایابی مجدد بدون تغییر در سازه فیزیکی، هوشمندانه‌ترین راهبرد برای نجات پروژه‌ای است که هزینه‌های هنگفت صرف آن شده است و همچنان هم نیازمند تزریق منابع مالی است. شاید بتوان این حرکت را نشان‌دهنده گذار از مدیریت صرفاً ساختمانی به مدیریت استراتژیک درمان دانست که در بیمارستان فارابی اجرا می شود تا معماری این پروژه بزرگ بیش از این از تکنولوژی های روز جهان عقب نماند.

مهرداد ماهوش، مدیر بیمارستان فارابی، با توجه به این موضوع و در حاشیه جلسه کمیته مدیریت و رهبری این مرکز با اشاره به ضرورت‌های جدید پروژه طرح توسعه بیمارستان اظهار داشت: «با توجه به بازدید اخیر آقای دکتر چوبینه، معاون محترم توسعه دانشگاه، ضرورت تدوین یک برنامه بلندمدت و جامع برای ساختمان جدید بیش از پیش احساس شد. ما نیازمند پیش‌بینی‌های دقیق برای تامین تجهیزات، جذب نیروی انسانی متخصص و بازنگری در فضایابی‌ها هستیم.»

وی با تاکید بر دستور رئیس بیمارستان مبنی بر تشکیل کارگروه تخصصی افزود: «این کارگروه وظیفه دارد تمام پیش‌بینی‌های آینده را از زوایای مختلف بررسی کند. دو ماموریت اصلی این تیم، "نظارت بر سرعت اجرا" و "تطبیق کاربری فضاها با نیازهای روز" است. اگرچه نقشه‌های اولیه با نگاهی آینده‌نگرانه طراحی شده‌اند، اما واقعیت این است که نیازهای درمانی امروز نسبت به سال های گذشته دستخوش تغییر شده است.»

البته مدیر بیمارستان فارابی تغییر در نقشه های اصلی را جزء دستور کار این کارگروه ندانست و خاطرنشان کرد: «بعید است در ساختار فیزیکی و دیوارهای اصلی تغییری ایجاد کنیم، اما نحوه بهره‌برداری از فضاها و اختصاص آن‌ها به بخش‌های مختلف در این کارگروه بازبینی می‌شود. این تیم متشکل از تمامی گروه‌های درگیر و تخصصی است تا اطمینان حاصل کنیم تصمیمی که امروز گرفته می‌شود، تا دهه‌ها پاسخگوی مراجعان قطب چشم‌پزشکی کشور خواهد بود.»

اولویت‌بندی عملیاتی و هوشمندسازی؛ راهبرد جدید در تکمیل پروژه بیمارستان فارابی 

شاید بتوان از صحبت های این مسئول بیمارستان فارابی و وظایفی که برای کارگروه تخصصی برشمرد این گونه استنباط کرد که مجریان این پروژه بیمارستانی بزرگ به دنبال بهره برداری اولویت بندی شده و گام به گام از این طرح هستند. در چنین شرایطی که ساخت یک مرکز درمانی گسترده، طولانی شده و نیازمند منابع مالی بیشتر است، می توان برای جلوگیری از فرسودگی بیشتر، به جای افتتاح یکباره، پروژه به صورت فازهای عملیاتی وارد مدار شود. تکمیل طبقاتی که بیشترین تقاضا را دارند مانند کلینیک‌های فوق تخصصی و اتاق های عمل می‌تواند علاوه بر افزایش سرعت خدمت رسانی به بیماران، جریان نقدینگی و انگیزه کارفرما را برای اتمام سریع تر بخش‌های آکادمیک، اداری و پشتیبانی تقویت کند.

البته در کنار ارزیابی سازه فیزیکی و فضایابی های جدید، باید نگاه ویژه ای هم به موضوع بیمارستان هوشمند داشت. زیرساخت های فناوری اطلاعات باید کاملا به روز باشند و قابلیت تطبیق با ابزارهای هوش مصنوعی، روباتیک و تله مدیسین را داشته باشند. به ویژه برای بیمارستان فارابی که نقش قطب علمی چشم پزشکی کشور را بر عهده دارد.

می توان گفت تشکیل این کارگروه تخصصی، فرصتی هوشمندانه برای بازتعریف پروژه‌ای است که بیش از یک دهه از طراحی اولیه آن می‌گذرد. هم‌سوسازی فضاهای فیزیکی با نیازهای نوین پزشکی و اصلاح فرآیندهای عملیاتی، نه تنها شکاف زمانی ایجاد شده در طول ساخت را جبران می‌کند، بلکه با واقع‌گرایی در اجرا، مسیر افتتاح و بهره‌برداری باکیفیت از این مرکز را هموارتر خواهد کرد.