دریافت نوبت
متن مورد نظر خود را جستجو کنید

دکتر یحیی میرزا لسان الحکما

تاریخ کحالی یا چشم پزشکی نوین ایران که از دارالفنون کلید خورده است را باید مدیون یک نام دانست. دکتر یحیی میرزا شمس ملقب به لسان الحکما. وی فرزند عبدالحسین شمس ملک آرا ملقب به شمس الشعرا بود و در سال ۱۲۵۱ هجری شمسی در شهر همدان متولد شد. پدر وی از فرزندان محمدقلی‌میرزا ملک‌آرا، فرزند دوم فتحعلی‌شاه قاجار بود.
وی پرآوازه‌ترین چشم پزشک سال‌های قبل و بعد از انقلاب مشروطیت است. او در سال ۱۲۶۵ هجری شمسی وارد مدرسه دارالفنون شد و پس از گذراندن تحصیلات مقدماتی به فراگیری طب پرداخت.
در آن دوران، طب جدید را دکتر آلبو و طب قدیم را سلطان الحکما نایینی آموزش می‌دادند. مدیریت کلاس طب اروپایی پس از دکتر آلبو به دکتر بازیل محول شد که شاهزاده یحیی میرزا مدرک دیپلم و جواز طبابت را از وی دریافت نموده و به طبابت مشغول شد. 
پیشرفت علمی دکتر یحیی میرزا به حدی بود که به دربار راه یافته و از آن پس ناصرالدین شاه به وی لقب لسان الحکما داد. 
دکتر لسان الحکما در کتاب بصائرالعیون می‌گوید: «پس از تاسیس دارالفنون در سال ۱۲۳۰ هجری شمسی امید بود که برای فن کحالی نیز مانند سایر شعب کرسی قرار داده شود اما متاسفانه از این امر در ابتدای فعالیت دارالفنون چشم پوشی شد.»
حتی در سنوات بعدی استادان اروپایی که برای تدریس در ایران اقامت می‌کردند در این زمینه پیشنهادی ارائه نکرده و به همین دلیل دانشجویان رشته طب جز پاره‌ای از امراض ظاهری طبقات چشم آموزش دیگری نمی‌دیدند. 
 

چشم پزشکی در دارالفنون

در سال ۱۲۷۲ هجری شمسی پروفسور گالزوفسکی، چشم پزشک معروف فرانسوی به امر ناصرالدین شاه برای معالجه چشم شاهزاده ظل السلطان از پاریس به تهران آمد. با حضور وی توجه دولت و مردم به چشم پزشکی جلب شد . به خصوص زمانی که پروفسور گالزوفسکی از مدرسه دارالفنون بازدید کرده و موارد مورد نیاز به ویژه در رشته چشم پزشکی را به مسئولان این مدرسه منتقل کرد.
به اصرار مرحوم مخبرالسلطنه وزیر علوم وقت، پروفسور گالزوفسکی پس از بازگشت به فرنگ یکی از شاگردان قابل اعتماد خود به نام دکتر راتولد را برای آموزش چشم پزشکی به ایران اعزام کرد . دکتر راتولد پس از ورود به ایران در مدرسه دارالفنون تعلیم کرسی مخصوص کحالی یا همان چشم پزشکی را بر عهده گرفت و جمعی از شاگردان فارغ التحصیل این مدرسه را چون شاهزاده لسان الحکما، دکتر اسماعیل خان امین الملک، دکتر علیرضا مهذب السلطنه، مرحوم فخرالاتبا، دکتر محمود خان شیمی و تعدادی دیگر را برای آموختن چشم پزشکی انتخاب کرد.
وی در مدت دو سال اقامت خود در تهران دانش چشم پزشکی را به دانشجویان منتخب، آموخته و سپس به کشور خود بازگشت  اما این مدت کوتاه برای آموزش چشم پزشکی کافی نبود. به همین دلیل عده‌ای برای آموختن چشم پزشکی راهی اروپا شدند.
دکتر یحیی میرزا نیز در سال ۱۲۷۶ هجری شمسی عازم فرانسه شد و در محضر اساتیدی چون پروفسور گازوفسکی به شاگردی پرداخت.  وی پس از احراز مقام عالی تخصص چشم پزشکی و اخذ دانشنامه رسمی از کلینیک چشم پزشکی فرانسه، در سال ۱۲۸۱ هجری شمسی به ایران بازگشت.
 
فیلم زندگینامه دکتر یحیی میرزا شمس ملک آرا (لسان الحکما)
 
 
دکتر لسان الحکما پس از فرمان مشروطیت به نمایندگی دوره‌های اول و دوم مجلس شورای ملی انتخاب شد  اما چون علاقه شدیدی به رشته تخصصی خود و درمان بیماران داشت از سیاست کناره‌گیری نموده و پس از آن به ریاست بخش چشم پزشکی بیمارستان دولتی یا همان بیمارستان سینای کنونی، نائل شد.  پس از آن نیز ریاست قسمت چشم پزشکی بیمارستان وزیری را عهده‌دار شد . 
متاسفانه در آن زمان با تمام پیشرفت‌های چشم پزشکی در ایران، هنوز حوزه درسی و کرسی مخصوص و رسمی به نام چشم پزشکی، در هیچ مدرسه‌ای تاسیس نشده بود . در سال ۱۲۹۴ هجری شمسی برابر با ۱۹۱۶ میلادی در زمان جنگ جهانی اول، شاهزاده شهاب الدوله شمس ملک آرا، برادر یحیی میرزا عهده‌دار وزارت علوم شد و به اصلاح و رفع نقایص وزارتخانه پرداخت و در مدرسه طب کلاس مخصوص چشم پزشکی را رسماً دایر کرد. سپس به صورت رسمی جمعی از شاگردان زبده به سرپرستی لسان الحکما در مدرسه دارالفنون مشغول یادگیری این علم شدند.
این تلاش ها جواب داد و با گذشت زمان رشته چشم پزشکی در ایران رو به ترقی گذاشت تا حدی که مشاهدات و اکتشافات چشم پزشکان ایرانی مورد توجه مجامع علمی اروپایی و آکادمی‌ها قرار گرفت .
یحیی میرزا لسان الحکما،  ۲۵ سال در مدرسه دارالفنون و دانشکده پزشکی تهران به تدریس چشم پزشکی مشغول بود و شاگردان زیادی را تربیت کرد. وی روز یکشنبه ۲۶ فروردین سال ۱۳۲۴ هجری شمسی در سن ۷۳ سالگی چشم از جهان فرو بست و به سرای باقی شتافت.
 
 

 

لیست اخبار صفحه :2
روایتی از زندگی دکتر بهزاد دماری؛ میراثی جاودانه در عرصه پزشکی اجتماعی
گزارش تلویزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران

روایتی از زندگی دکتر بهزاد دماری؛ میراثی جاودانه در عرصه پزشکی اجتماعی

این فیلم مستند که به مناسبت افتتاح مرکز تحقیقات دماری در چشم پزشکی جامعه محور در بیمارستان فارابی، تهیه شده، زندگی شادروان دکتر بهزاد دماری، دانشیار گروه پزشکی اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی تهران را در پنج فصل از زبان خانواده، همکاران و شاگردانش به تصویر کشیده است.

پروفسور هرمز و من؛ نامه ای از شاگرد به استاد
مراسم چهلمین روز درگذشت پروفسور شمس برگزار شد

پروفسور هرمز و من؛ نامه ای از شاگرد به استاد

دکتر سید فرزاد محمدی، استاد گروه بیماری‌های چشم و رئیس مرکز تحقیقات چشم‌پزشکی ترجمانی این دانشگاه، به مناسبت چهلمین روز درگذشت پروفسور هرمز شمس، در دلنوشته‌ای تأثیرگذار، به ویژگی‌های منحصربه‌فرد این استاد فقید پرداخت.

پروفسور هرمز شمس، الگوی ماندگار انسانیت و فروتنی برای نسل‌های آتی چشم‌پزشکی
در مراسم یادبود استاد فقید بیمارستان فارابی مطرح شد

پروفسور هرمز شمس، الگوی ماندگار انسانیت و فروتنی برای نسل‌های آتی چشم‌پزشکی

در مراسم بزرگداشت چهلمین روز درگذشت زنده‌یاد پروفسور هرمز شمس، دکتر علیرضا لاشیئی، استاد پیشکسوت بیمارستان فارابی، ضمن یادآوری چهار دهه همکاری با وی، از نیکی، انسانیت و فروتنی بی‌نظیر آن استاد فقید یاد کرد. دکتر لاشیئی رفتار و زندگی درویش‌مسلک پروفسور شمس (فرزند پروفسور محمدقلی شمس، بنیان‌گذار چشم‌پزشکی مدرن ایران) را نعمتی برای جامعه چشم‌پزشکی و الگویی ماندگار برای نسل‌های آتی دانست. همچنین دکتر محمد ناصر هاشمیان نیز بر منش آرام، ذات پاک و محبت بی‌ریای پروفسور همرمز شمس تأکید کرد.

مراسم یادبود پروفسور هرمز شمس استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد

مراسم یادبود پروفسور هرمز شمس استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران برگزار شد

مراسم یادبود و بزرگداشت استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران و بیمارستان فارابی با حضور دکتر سید رضا رئیس کرمی، رئیس دانشگاه، دکتر قاسم فخرائی، رئیس بیمارستان فارابی و جمعی از اساتید و مسئولان این دانشگاه در تالار ابن سینای دانشکده پزشکی برگزار شد.

پیکر پروفسور هرمز شمس در جوار پدر مرحومش آرام گرفت
مراسم خاکسپاری استاد پیشکسوت دانشگاه علوم پزشکی تهران

پیکر پروفسور هرمز شمس در جوار پدر مرحومش آرام گرفت

پیکر پروفسور هرمز شمس، استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران و فرزند پروفسور فقید، محمدقلی شمس، بنیانگذار بیمارستان فارابی با حضور دکتر سید حسن قاضی زاده هاشمی، وزیر سابق بهداشت، دکتر قاسم فخرائی، رئیس بیمارستان فارابی و جمعی از اساتید، چشم پزشکان و کارکنان این مرکز، در آرامستان بهشت سکینه (س) کرج و در جوار مزار پدر و مادرش به خاک سپرده شد. پروفسور هرمز شمس جمعه 24 مرداد 1404 در 87 سالگی چشم از جهان فرو بست.

مراسم تشییع پروفسور هرمز شمس در بیمارستان فارابی برگزار شد

مراسم تشییع پروفسور هرمز شمس در بیمارستان فارابی برگزار شد

مراسم یادبود و تشییع پروفسور هرمز شمس، استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران و بیمارستان فارابی با حضور رئیس دانشگاه علوم پزشکی تهران، اساتید، مسئولان و کارکنان بیمارستان فارابی در این مرکز برگزار شد. پروفسور هرمز شمس جمعه 24 مرداد 1404 پس از تحمل یک دوره بیماری در 87 سالگی درگذشت و در آرامستان بهشت سکینه (س) کرج به خاک سپرده شد.

پروفسور هرمز شمس درگذشت
فرزند بنیانگذار بیمارستان فارابی که خود را وقف مردم کرد

پروفسور هرمز شمس درگذشت

جامعه چشم‌پزشکی کشور در سوگ درگذشت پروفسور هرمز شمس، استاد پیشکسوت چشم‌پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران و فرزند خلف پروفسور محمدقلی شمس، بنیانگذار بیمارستان فارابی، نشست. او که پس از سال‌ها خدمت ارزنده به جامعه علمی و درمانی ایران در سن ۸۷ سالگی درگذشت، همواره بر اخلاق حرفه‌ای و ساده‌زیستی تأکید داشت و زندگی خود را وقف خدمت به بیماران، آموزش دانشجویان و ارتقای چشم‌پزشکی ایران کرد.

گفت و گو با دکتر پرویز باشی زاده فخار؛ مردمی بودن یکی از وظایف اصلی پزشکان
با پیشکسوتان چشم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران

گفت و گو با دکتر پرویز باشی زاده فخار؛ مردمی بودن یکی از وظایف اصلی پزشکان

دکتر پرویز باشی زاده فخار، استاد پیشکسوت گروه بیماری های چشم دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس سابق بیمارستان فارابی در گفت و گو با روابط عمومی این مرکز به مردمی بودن پزشکان به ویژه پزشکان جوان تاکید کرد. وی گفت: بسیاری از مراجعه کنندگان به بیمارستان فارابی از اقشار کم برخوردار جامعه هستند و در طول دوران خدمتم در این بیمارستان چشم پزشکان زیادی را دیده ام که همواره مراعات این بیماران را کرده و حتی اگر لازم بود به آن ها کمک نیز می کردند.

دکتر قاسم فخرایی: نبوغ و تلاش استاد سجادیه الگویی برای نسل‌های آینده چشم‌پزشکی
تجلیل از دکتر محمدعلی سجادیه استاد پیشکسوت بیمارستان فارابی

دکتر قاسم فخرایی: نبوغ و تلاش استاد سجادیه الگویی برای نسل‌های آینده چشم‌پزشکی

بیمارستان فارابی میزبان دکتر محمدعلی سجادیه، استاد پیشکسوت و برجسته چشم‌پزشکی کشور بود. دیداری صمیمانه که در آن دکتر قاسم فخرایی، رئیس بیمارستان، ضمن تجلیل از مقام علمی و تلاش‌های بی‌وقفه این استاد، بر اهمیت قدردانی از پیشکسوتان عرصه سلامت و چشم پزشکی تاکید کرد.

تنظیمات پس زمینه