به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، برای درک عمق پیام امسال (با هم برای سلامت، در کنار علم بایستیم)، باید به سال ۱۹۴۸ و روزهای پس از ویرانی‌های جنگ جهانی دوم بازگردیم. زمانی که رهبران وقت برای تأسیس سازمان جهانی بهداشت گرد هم آمدند، جهان خسته از جنگ به یک نتیجه قطعی رسیده بود؛ سلامت کامل جسمی، روانی و اجتماعی، یکی از حقوق بنیادین هر انسان است، بدون تمایز از نظر نژاد، مذهب، عقاید سیاسی و وضعیت اقتصادی یا اجتماعی.

نامگذاری روز جهانی بهداشت؛ فلسفه‌ای فراتر از یک جشن تقویمی

سازمان جهانی بهداشت از سال ۱۹۵۰ تصمیم گرفت تا هر سال یک شعار و موضوع خاص مانند فلج اطفال، سلامت روان، تغییرات اقلیمی یا پوشش همگانی سلامت را برای این روز انتخاب کند. این ابتکار باعث شد تا روز جهانی بهداشت از یک سالگرد خشک و خالی، به یک پویش عملیاتی و رسانه‌ای قدرتمند برای بسیج منابع و آگاهی‌بخشی در سطح بین‌المللی تبدیل شود.

امروز، پس از دهه‌ها، روز سلامت یادآور این اصل بنیادین است که تا زمانی که دورافتاده‌ترین انسان‌ها در امنیت بهداشتی نباشند، سلامت هیچ‌کس در هیچ‌کجای جهان تضمین‌شده نیست و همچنین به ما یادآوری کند که بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، حریم امن بشریت‌اند و نباید تحت هیچ شرایطی به میدان جنگ تبدیل شوند.

همبستگی برای سلامت در پناه علم

شعار سال 2026 روز سلامت و روز جهانی بهداشت، «با هم برای سلامت، در کنار علم بایستیم» (Together for health. Stand with science)، دارای دو رکن اساسی است که در شرایط بحرانی امروز، معنایی حیاتی پیدا می‌کند؛ با هم برای سلامت و ایستادن در کنار علم.

با هم برای سلامت؛ بر مفهوم حق همگانی سلامت استوار است. زمانی که زیرساخت‌های حیاتی، از جمله بیمارستان‌ها، شبکه‌های تأمین دارو و مراکز تحقیقات علمی هدف تخریب قرار می‌گیرند، این تنها ساختمان‌ها نیستند که فرو می‌ریزند، بلکه شریان حیاتِ آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه یعنی کودکان، زنان باردار، سالمندان و مجروحان قطع می‌شود. از دیدگاه بهداشت عمومی، حفظ امنیت زیرساخت‌های درمانی در زمان بحران، خط قرمز حقوق بین‌الملل بشردوستانه است و این شعار، فراخوانی برای اتحاد جهانی در جهت صیانت از این حق بنیادین است. این دقیقا همان چیزی است که در تجمع اعتراضی دانشگاه علوم پزشکی تهران و تحت «بیانیه جامعه سلامت و دانشگاهیان علوم پزشکی در پاسداشت حرمت جان انسان‌ها و حریم مراکز درمانی و پژوهشی» مطرح و در آن بر حفظ جان انسان‌ها و صیانت از مراکز درمانی، دارویی، آموزشی و تحقیقاتی، به عنوان حقی جهانی و مقدس تاکید شد.

در کنار بهداشت و سلامت، علم، مهم‌ترین ابزار بشر برای کاهش آلام و نجات جان‌هاست. تخریب مراکز تحقیقاتی، دانشگاه‌های علوم پزشکی و آزمایشگاه‌ها، ضربه‌ای سنگین به روند توسعه بهداشت است. با این حال، پیام پنهان و قدرتمند این بخش از شعار این است که دانش در دیوارها خلاصه نمی‌شود.

دانشی که با بمباران از بین نخواهد رفت

اگر به تلاش‌های کادر سلامت در بحران‌ها نگاه کنیم، یک حقیقت نمایان می‌شود؛ تجهیزات، دستگاه‌های پیشرفته و دیوارهای بیمارستان‌ها ممکن است در اثر حملات دشمن و تخریب‌ها از بین بروند، اما علم و دانش پزشکی در ذهن، قلب و دستان کادر سلامت ریشه دارد و با هیچ سلاح و بمبارانی نابود نخواهد شد.

پزشکان، پرستاران و امدادگرانی که در سخت‌ترین شرایط و بر روی ویرانه‌های جنگ تحمیلی سوم، با حداقل امکانات و تمام توان به نجات جان انسان‌ها ادامه می‌دهند، تجلی واقعی این شعارند. آن‌ها ثابت می‌کنند که حتی اگر آزمایشگاه‌ها و مراکز علمی به تلی از خاکستر تبدیل شوند، اراده علمی ایرانیان برای التیام بخشیدن به دردها، از خاکستر برخواسته و به حیات خود ادامه می‌دهد.

سخنی با جامعه جهانی

روز جهانی بهداشت ۲۰۲۶، یک هشدار جدی به وجدان بیدار جامعه جهانی است. تضمین حق سلامت، نیازمند دسترسی پایدار به زیرساخت‌های درمانی امن است. هرگونه آسیب به این زیرساخت‌ها، تهدیدی علیه سلامت عمومی و نقض آشکار حقوق بشر است. امروز، ایستادن در کنار علم به معنای دفاع بی‌قید و شرط از امنیت فضاهای درمانی و علمی، و حمایت از انسان‌هایی است که رسالتشان، پاسداری از مرزهای حیات است.

منابع:

www.who.int/campaigns/world-health-day/2026

WHO Historical Archives