به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر پیروزه فارسی با حضور در برنامه طبیب شبکه سه سیما، با معرفی انواع روش های رفع عیوب انکساری، بر معاینه دقیق متقاضیان این نوع جراحی پیش از انجام هرگونه عمل، تاکید کرد. به گفته وی، پیش از هرگونه اقدام تشخیصی پیشرفته، بررسی سه عامل سن، شغل و ثبات نمره چشم، در جلسه مشاوره اولیه ضروری است.

اولین قدم؛ مشاوره جامع و ارزیابی سوابق

دکتر فارسی سن متقاضی در جراحی حذف عینک را یک عامل کلیدی دانست و گفت: «سن نقش تعیین‌کننده‌ای در انتخاب روش جراحی دارد. برای مثال، فردی که در آستانه ۴۰ سالگی و شروع پیرچشمی قرار دارد، باید بداند که با اصلاح کامل نزدیک‌بینی، دید نزدیک او دچار مشکل شده و برای مطالعه یا کارهای نزدیک به عینک نیاز پیدا خواهد کرد.»

وی افزود: «در کنار فاکتور سن، توجه به شغل و سبک زندگی بیمار نیز اهمیت دارد. نیازهای بینایی یک خیاط یا آرایشگر که ساعت‌ها کار نزدیک انجام می‌دهد، با یک راننده یا ورزشکار کاملاً متفاوت است. این اطلاعات به جراح کمک می‌کند تا بهترین راه‌حل را که کمترین تداخل را با زندگی روزمره بیمار داشته باشد، ارائه دهد. همچنین یکی دیگر از یکی از شروط اصلی برای انجام جراحی‌های اصلاحی، ثابت ماندن شماره چشم بیمار به مدت حداقل ۶ ماه تا یک سال است. جراح با مقایسه نمره عینک فعلی، نمره عینک قبلی و معاینه دقیق، این ثبات را تأیید می‌کند.»

 ارزیابی‌های تخصصی؛ تصویربرداری از قرنیه

پس از تأیید شرایط اولیه، مهم‌ترین مرحله، تصویربرداری‌های دقیق از قرنیه است. دکتر فارسی تأکید کرد: «این تصویربرداری‌ها بی‌نهایت مهم هستند. در این مرحله، پارامترهایی نظیر ضخامت قرنیه، میزان تحدب (انحنا) و عدم وجود نامنظمی بررسی می‌شود. اگر ضخامت قرنیه برای تراش کافی نباشد یا شکل آن نامنظم باشد (مانند قوز قرنیه)، بیمار کاندید مناسبی برای جراحی‌های لیزری روی قرنیه نخواهد بود.»

انواع روش‌های جراحی لیزری؛ تفاوت‌ها و کاربردها

فوق تخصص قرنیه بیمارستان فارابی در ادامه افزود: «پس از تأیید سلامت قرنیه، جراح بر اساس نمره چشم، ضخامت قرنیه و سبک زندگی بیمار، یکی از روش‌های لازک یا PRK، فمتولیزیک (Femto-LASIK) و یا اسمایل (SMILE - Small Incision Lenticule Extraction) را پیشنهاد می دهد»

در ادامه توضیحات کوتاهی درباره انواع روش های جراحی برای حذف عینک و مزایای و محدودیت های هرکدام آورده شده که برای مخاطبان مفید خواهد بود. البته انتخاب این روش ها همان طور که دکتر فارسی و تمام چشم پزشکان به آن تاکید می کنند، پس از معاینه دقیق و با صلاحدید جراح و شرایط بیمار انجام خواهد شد.

لازک یا PRK (جراحی‌های سطحی)

در این روش که یکی از پرکاربردترین تکنیک‌هاست، جراح لایه سطحی پوشاننده قرنیه (اپیتلیوم) را برمی‌دارد و سپس با استفاده از لیزر اگزایمر (Excimer Laser)، سطح قرنیه را برای اصلاح عیب انکساری تراش می‌دهد. از مزایای این روش می توان به عدم ایجاد برش عمیق (فلپ) در قرنیه و امنیت بالا برای ورزشکاران و افرادی که در معرض ضربه به چشم هستند، اشاره کرد. همچنین پس از بهبودی کامل، هیچ اثری از جراحی باقی نمی‌ماند. البته ممکن است بیمار حدود 3 یا 4 روز دچار درد، قرمزی چشم و اشک ریزش باشد اما پس از آن بهبود می یابد.

فمتولیزیک (Femto-LASIK)

این روش، نسخه پیشرفته‌تر لیزیک است. در فمتولیزیک، به جای تیغ جراحی، از یک لیزر بسیار دقیق به نام فمتوسکند (Femtosecond Laser) برای ایجاد یک لایه نازک یا فلپ (Flap) به ضخامت مشخص در قرنیه استفاده می‌شود. سپس جراح این فلپ را بلند کرده و با لیزر اگزایمر، بافت زیرین را تراش می‌دهد و در نهایت فلپ را به جای خود بازمی‌گرداند. در این روش معمولا بهبودی بسیار سریع اتفاق می افتد و همراه با درد بسیار کم یا عدم وجود درد پس از عمل است. اما این روش برای افرادی که در معرض وارد شدن ضربه احتمالی به چشم هستند، مناسب نیست. زیرا به دلیل وجود فلپ، در صورت وارد شدن ضربه شدید به چشم، احتمال جابجایی آن (هرچند نادر) وجود دارد. همچنین روش مناسبی برای بیماران با قرنیه‌های نازک نیست. 

اسمایل (SMILE)

در این روش که جدیدترین تکنیک در این حوزه محسوب می‌شود، لیزر فمتوسکند در داخل قرنیه، یک قطعه ی عدسی شکل (Lenticule) متناسب با نمره چشم بیمار را برش می‌دهد. سپس جراح از طریق یک برش بسیار کوچک، این عدسی را از چشم خارج می‌کند. روش اسمایل به دلیل عدم ایجاد فلپ بزرگ، حفظ استحکام ساختاری قرنیه، بهبودی سریع و عوارض کمتر مربوط به خشکی چشم می تواند مزایای خوبی را برای بیماران به همراه داشته باشد. همچنین این روش برای اصلاح نزدیک‌بینی‌های بالا بسیار مؤثر است. 

وقتی لیزر پاسخگو نیست؛ کاشت لنزهای داخل چشمی

در مواردی که شماره چشم بیمار بسیار بالا و یا ضخامت قرنیه برای تراش لیزری کافی نباشد، جراحان به سراغ کاشت لنزهای دائمی داخل چشمی می‌روند. این لنزها که شبیه لنزهای تماسی نرم و بسیار نازک هستند، با جراحی در داخل چشم و پشت عنبیه قرار می‌گیرند. این روش برای اصلاح طیف وسیعی از عیوب انکساری شدید کاربرد دارد و نیازمند ارزیابی‌های بسیار تخصصی توسط چشم پزشک است. 

ملاحظات ویژه؛ جراحی در بیماران تک چشمی

دکتر فارسی هشدار داد که جراحی‌های رفع عیوب انکساری در افرادی که تنها یک چشم بینا دارند، اصولاً با احتیاط فراوان انجام می‌شود یا اصلاً توصیه نمی‌شود. اولویت اصلی برای این افراد، حفظ سلامت تنها چشم بینایشان است. وی گفت: «توصیه ما به بیماران تک چشم (One Eye)، حتی اگر چشم سالمشان هیچ نمره‌ای نداشته باشد، استفاده دائمی از عینک محافظ است. این کار از چشم سالم در برابر حوادث غیرمترقبه مانند برخورد با اشیاء محافظت می‌کند. علاوه بر این، افراد تک چشم به دلیل نداشتن دید سه بعدی، در درک عمق دچار مشکل هستند و میدان بینایی محدودتری دارند.»

در پایان می توان از صحبت های این فوق تخصص قرنیه این گونه نتیجه گیری کرد که مهم ترین نکته برای متقاضیان جراحی حذف عینک، داشتن انتظارات واقع‌بینانه است. در واقع بیمار پیش از جراحی باید به طور کامل در جریان مواردی همچون میزان دقیق بهبودی دید پس از جراحی، مدت زمان لازم برای رسیدن به دید نهایی، احتمال بازگشت بخشی از نمره چشم و عوارض جانبی احتمالی قرار گیرد.

یک مشاوره شفاف و صادقانه، از بروز سوالات و نارضایتی‌های پس از عمل جلوگیری کرده و به بیمار کمک می‌کند تا با آگاهی کامل برای آینده بینایی خود تصمیم بگیرد.