بیمارستان فارابی

خاموشی ناگهانی دنیای دیداری بر اثر حوادث تروماتیک مانند انفجار، تنها یک جراحت فیزیکی دردناک نیست، بلکه آغازی بر یک زلزله خاموش روانی است. قربانیانی که به صورت ناگهانی بخشی از بینایی یا هر دو چشم خود را در جریان جنگ و انفجار از دست می‌دهند، پیش از آنکه با چالش‌های فیزیکی روبرو شوند، با موجی سهمگین از سوگ، بحران هویت و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مواجه می‌گردند. در این مطلب سعی می کنیم به بررسی عمیق چالش‌های روحیِ پنهان پس از آسیب‌های شدید بینایی پرداخته و کارآمدترین مداخلات روان‌شناختی برای بازیابی سلامت روان و تاب‌آوری این آسیب‌دیدگان را واکاوی می‌کنیم.

آسیب‌های چشمی از شایع‌ترین صدمات در حوادثی مانند جنگ، انفجار و تخریب ساختمان‌ها هستند. در این میان امدادرسانی شتاب زده برای کمک به مجروحان، انجام برخی باورهای نادرست و اقدامات خودسرانه پس از آسیب چشم می‌تواند باعث تشدید جراحت و حتی از دست رفتن دائمی بینایی شود. آگاهی از اقدامات صحیح و پرهیز از اشتباهات رایج، نقش مهمی در حفظ سلامت چشم‌ها در شرایط بحران دارد.

انفجارها، آتش‌سوزی‌ها و تخریب سازه‌ها ناشی از جنگ می‌تواند حجم زیادی از دود، خاکستر و ذرات معلق را وارد هوا کند. این آلودگی‌ها به‌ویژه برای کودکان، سالمندان و بیماران تنفسی خطرناک است. متخصصان توصیه می‌کنند با رعایت چند اقدام ساده می‌توان میزان مواجهه با این آلاینده‌ها و خطرات ناشی از آن را تا حد زیادی کاهش داد. همچنین در چنین شرایطی باید اخبار مربوط به آلودگی هوا را از منابع معتبر دنبال کرد و از توجه به شایعات به ویژه در فضای مجازی، خودداری کرد.

در شرایط بحرانی مانند جنگ و روزهایی که استرس، نگرانی و اخبار ناگوار به طور مداوم در جریان است، بسیاری از افراد نوعی خستگی عمیق روانی را تجربه می‌کنند. متخصصان سلامت روان می‌گویند «فرسودگی روانی» حالتی است که در آن ذهن و احساسات فرد تحت فشار طولانی‌مدت قرار می‌گیرد و توان واکنش عاطفی و تمرکز کاهش می‌یابد. شناخت نشانه‌ها و استفاده از راهکارهای ساده اما مؤثر می‌تواند به کاهش این فشار و حفظ سلامت روان افراد و خانواده‌ها کمک کند.

دکتر قاسم فخرایی، رئیس بیمارستان فارابی در جلسه کمیته بحران این مرکز درمانی با تأکید بر حفظ آمادگی و مدیریت منابع و تجهیزات در شرایط جنگی اعلام کرد تصمیم‌گیری درباره از سرگیری جراحی‌های الکتیو و فعالیت عادی درمانگاه‌ها باید واقع بینانه و با توجه به شرایط روز، میزان مراجعه بیماران و ضرورت حفظ آمادگی برای ارائه خدمات اورژانسی انجام شود.

دکتر قاسم فخرایی، رئیس بیمارستان فارابی، در بازدیدهای مستمر روزانه از اورژانس این مرکز، ضمن قدردانی از کادر درمان، اعلام کرد تمهیدات لازم برای مدیریت شرایط جنگی و پذیرش مجروحان احتمالی پیش‌بینی شده است. وی همچنین با اشاره به شرایط آماده‌باش بیمارستان فارابی پس از تجاوز آمریکایی-صهیونی به کشور، تأکید کرد که کیفیت خدمات‌رسانی به بیماران عادی و مجروحان احتمالی بر اساس اولویت‌بندی باید به صورت کامل حفظ شود.

در میان حوادث ناگوار، انفجارها می‌توانند آسیب‌های وسیع و بعضاً جبران‌ناپذیری به بار آورند. چشم‌ها، این پنجره‌های حساس روح، در برابر موج انفجار و پرتاب شدن اجسام مختلف، بی‌دفاع‌ترین اعضا هستند. ورود اجسام خارجی به چشم در اثر انفجار، یک فوریت پزشکی جدی است که نیازمند دانش کافی برای اقدامات اولیه صحیح و مراجعه فوری به مراکز درمانی تخصصی است. این مطلب، به منظور افزایش آگاهی عمومی و ارائه راهنمایی‌های کاربردی، به بررسی این موضوع حیاتی می‌پردازد.

ترومای چشمی یکی از جدی‌ترین آسیب‌هایی است که می‌تواند در اثر انفجار رخ دهد و در زمان جنگ، شیوع آن به دلیل ماهیت حوادث مانند انفجار بمب، بسیار بالاست. چشم‌ها به دلیل ساختار ظریف و حساسشان، بسیار آسیب‌پذیرند و حتی ذرات ریز و موج انفجار نیز می‌توانند صدمات جبران‌ناپذیری به آن‌ها وارد کنند. آشنایی با این نوع آسیب ها و اقدامات اولیه در زمان وقوع حوادثی از این دست، می تواند تا حد زیادی از بروز مشکلات بیشتر برای مصدومان پیشگیری کند.

در بحبوحه درگیری‌ها و اخبار نگران‌کننده، حفظ سلامت روان از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این روزها بسیاری از افراد با احساسات منفی مانند استرس، اضطراب و ناامیدی دست و پنجه نرم می‌کنند. فاطمه پسندیده نیا، روانشناس و مسئول سلامت و روان بیمارستان فارابی تاکید دارد که این احساسات در شرایط بحرانی طبیعی هستند، اما می‌توان با اتخاذ راهکارهای مناسب، از خود مراقبت و آرامش را حفظ کرد.

دکتر حمید چوبینه، معاون توسعه مدیریت و برنامه ریزی منابع دانشگاه علوم پزشکی تهران در حکمی، مهندس سیدمجید غمخوار را به عنوان مجری طرح راهبردی توسعه کالبدی بیمارستان فارابی منصوب کرد.