به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، تعطیلات نوروز همواره با چالش کاهش حضور پزشکان متخصص در مطب‌ها و تراکم مراجعین در اورژانس‌ها همراه است. امسال، مصادف شدن این ایام با شرایط ویژه و جنگی کشور که ظرفیت نظام بهداشت و درمان را در بالاترین سطح آماده‌باش قرار داده است، ایجاب می‌کند که شهروندان نگاهی مسئولانه‌تر به سلامت خود داشته باشند.

در زمان‌هایی که اولویت سیستم درمانی رسیدگی به مجروحان و اورژانس‌های حیات‌بخش است، بروز یک عفونت چشمی ساده به دلیل عدم رعایت بهداشت در سفر، یا ایجاد عارضه برای یک چشمِ تازه جراحی‌شده به دلیل فراموشی در مصرف قطره، می‌تواند به یک چالش بزرگ برای بیمار تبدیل شود. خودمراقبتی در این روزها، نه تنها ضامن سلامت شماست، بلکه بالاترین سطح همکاری با کادر سلامت محسوب می‌شود.

مدیریت هوشمندانه داروهای چشمی در سفرهای نوروزی

بیماران مبتلا به گلوکوم (آب سیاه)، خشکی چشم شدید، یا افرادی که تحت درمان‌های آنتی‌بیوتیکی و کورتون‌های چشمی هستند، باید سفر خود را با برنامه‌ریزی دارویی آغاز کنند.

• ذخیره استراتژیک: همیشه ۱.۵ تا ۲ برابر نیاز روزانه خود در طول سفر، قطره و پماد چشمی همراه داشته باشید. گم شدن دارو در سفر یک اتفاق شایع است.
• زنجیره سرما: برخی قطره‌های چشمی (مانند قطره‌های کلرامفنیکل یا لاتانوپروست قبل از باز شدن) نیاز به نگهداری در یخچال دارند. در طول سفر حتماً از کیف‌های خنک‌کننده یا فلاسک یخ استفاده کنید. از یخ‌زدگی قطره‌ها به شدت جلوگیری کنید.
• بهداشت در مسیر: در طول سفر جاده‌ای، دست‌ها به شدت آلوده می‌شوند. پیش از چکاندن قطره، دست‌ها را با آب و صابون بشویید یا از پدهای الکلی برای ضدعفونی انگشتان استفاده کنید. دقت کنید که الکل دست کاملاً تبخیر شود تا چشم را نسوزاند.

شیوه نامه های ویژه برای بیماران تازه جراحی‌شده

اگر به تازگی جراحی آب مروارید (کاتاراکت)، لیزیک، پی‌آر‌کی (PRK)، یا جراحی‌های شبکیه انجام داده‌اید و قصد سفر دارید، این موارد حیاتی هستند.

• محدودیت‌های ارتفاع و پرواز: بیمارانی که جراحی شبکیه (با تزریق گاز به داخل چشم) داشته‌اند، به هیچ وجه مجاز به سفرهای هوایی یا عبور از جاده‌های کوهستانی با ارتفاع بالا نیستند. تغییر فشار هوا می‌تواند باعث آسیب شدید به بینایی یا حتی نابینایی شود. حتماً پیش از سفر با پزشک خود مشورت کنید.
• سپر دفاعی چشم: در طول مسیر و به ویژه هنگام خوابیدن در خودرو یا قطار، حتماً از محافظ پلاستیکی (شیلد چشمی) استفاده کنید تا در صورت ترمز ناگهانی یا حرکات غیرارادی دست در خواب، ضربه‌ای به چشم وارد نشود.
• محافظت در برابر باد و خاک: از باز کردن پنجره خودرو در حال حرکت جداً خودداری کنید. ورود یک جسم خارجی یا گرد و غبار به چشمِ تازه عمل‌شده، ریسک عفونت و التهاب را به شدت بالا می‌برد. استفاده از عینک آفتابی استاندارد و بزرگ حتی در هوای ابری الزامی است.

تغذیه مسافرتی؛ دوستدار چشم

تغییر رژیم غذایی در مسافرت یکی از عوامل پنهان در تشدید مشکلات چشمی است.

• هیدراتاسیون (آب‌رسانی): نشستن طولانی‌مدت در خودرو یا هواپیما با سیستم‌های تهویه مطبوع، باعث تشدید سندرم خشکی چشم می‌شود. نوشیدن آب کافی (حداقل ۸ لیوان در روز) ساده‌ترین راه برای حفظ رطوبت پایه چشم است. استفاده از قطره‌های اشک مصنوعی بدون نگهدارنده را در فواصل منظم فراموش نکنید.
• میان‌وعده‌های بینایی: به جای مصرف تنقلات شور و پرچرب که باعث نوسان فشار خون و قند خون (مضر برای بیماران رتینوپاتی دیابتی) می‌شود، از مغزها (گردو، بادام حاوی امگا ۳ و ویتامین E)، هویج‌های خرد شده و مرکبات (منابع غنی ویتامین A و C) در طول جاده استفاده کنید.

استراحت چشمی در طول مسیر

اگر راننده هستید یا حتی سرنشینی که مدام به صفحه گوشی خیره می‌شود، قانون ۲۰-۲۰-۲۰ را رعایت کنید: هر ۲۰ دقیقه، به مدت ۲۰ ثانیه، به شیئی در فاصله ۲۰ فوت (حدود ۶ متری) یا دوردست‌های جاده نگاه کنید. این کار اسپاسم عضلات تطابقی چشم را باز کرده و از خستگی مفرط، تاری دید و سردردهای چشمی جلوگیری می‌کند.

در هر شرایطی مراقب چشمان خود باشید

تعطیلات نوروز، نماد نوزایی و آرامش است، اما آرامش واقعی زمانی حاصل می‌شود که پیش‌بینی‌های لازم برای حفظ سلامتی انجام شده باشد. در مقطع کنونی که کشور در شرایط حساس و ویژه‌ای قرار دارد، بزرگترین رسالت اجتماعی هر فرد، دور نگه‌داشتن خود از بحران‌های قابل پیشگیری است.

چشم‌ها، حساس‌ترین و آسیب‌پذیرترین ارگان‌های حسی ما هستند. فراموش کردن یک قطره ساده یا بی‌توجهی به محافظت از چشم (به ویژه افرادی که به تازگی جراحی چشم انجام داده اند) در برابر نور خورشید و آلودگی در طول سفر، می‌تواند به قیمت آسیب‌های جبران‌ناپذیر و سرگردانی در شهرها برای یافتن اورژانس چشم‌پزشکی تمام شود. با یک برنامه‌ریزی دقیق دارویی، همراه داشتن تجهیزات محافظتی (عینک آفتابی و شیلد)، رعایت بهداشت دست‌ها و تغذیه سالم، می‌توانیم با خیالی آسوده از سفر خود لذت ببریم و بار اضافی بر دوش خانواده و کادر سلامت تحمیل نکنیم.

پیشگیری همواره ارزان‌تر، در دسترس‌تر و منطقی‌تر از درمان است؛ به ویژه در روزهایی که زمان و منابع پزشکی، حیاتی‌تر از همیشه هستند.