به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در شرایط جنگ و ناآرامی، سلامت روان به همان اندازه اهمیت دارد که سلامت جسمانی. اخبار و تصاویر خشونت‌آمیز، ترس از آینده و احساس ناامنی می‌توانند تاثیرات مخربی بر روان افراد داشته باشند. در چنین شرایطی، واکنش‌های عاطفی منفی مانند استرس، اضطراب، بی‌خوابی و ناامیدی امری طبیعی تلقی می‌شود.

اما اگر این احساسات کنترل‌نشده رها شوند، می‌توانند به مشکلات جدی‌تری مانند افسردگی، اختلالات خواب و حتی سوءمصرف مواد منجر شوند. این همان موضوعی است که فاطمه پسندیده نیا، روانشناس و مسئول سلامت و روان بیمارستان فارابی به آن تاکید کرد و گفت: «هدف از ارائه این راهکارها، کمک به افراد برای درک و مدیریت احساسات خود و حفظ سلامت روان در این دوران دشوار است.»

در شرایط جنگى چطور آرامش روانى خود را حفظ کنیم؟

اخبار، تصاویر خشونت و ترس از آینده مى تواند ما را دچار استرس، بى خوابى پرخاشگرى وناامیدى کند. این احساسات در شرایط بحرانی طبیعی هستند. نشانه هایى که می توانند ناشی از اضطراب جنگ باشند؛ شامل بى خوابى یاکابوس، ترس مداوم ازآینده، بى قرارى یا تحریک پذیرى، غم عمیق، از بین رفتن حس پیش بینی پذیری، احساس ناتوانی و تضعیف احساس امنیت

در شرایط جنگی چگونه از سلامت روان خود مراقبت کنیم؟

• احساسات خود را طبیعى بدانید و‌ بپذیرید اگر ترسیده اید، نگران آینده هستید یا عصبى هستید. بدانید که این واکنش ها در شرایط جنگ و ناامنى کاملاً طبیعى هستند. پس خودتان را قضاوت نکنید.
• با دیگران در ارتباط بمانید. در شرایط بحرانى، انزوا و تنهایى مى تواند اضطراب را بدتر کند. تماس با خانواده، دوستان یا همکاران، حتى اگر کوتاه باشد، مى تواند حس امنیت روانى بدهد.
• محدود کردن اخبار پرتنش و مدیریت منابع اطلاعاتی بمباران خبرى مى تواند احساس ناتوانى و ترس را افزایش دهد. فقط از منابع معتبر اخبار را دنبال کنید و در صورت امکان، براى مدتى از رسانه ها فاصله بگیرید و مغز را از حالت هشدار مداوم خارج کنید.
• ایجاد روتین های ساده روزانه داشتن برنامه‌ی منظم (مثل ساعت خواب، وعده‌های غذایی، فعالیت بدنی) به مغز این پیام را می‌دهد که «دنیا هنوز قابل پیش‌بینی است».
• به ترس های یکدیگر احترام بگذاریم و یکدیگر را قضاوت نکنیم. ترس ها و واکنش های هر فرد نسبت به موقعیت ها متفاوت است و قابل احترام. قضاوت یا تحقیر این ترس ها باعث ایجاداحساس نا امنی و فاصله در روابط می شوند.
• تمرین های گراندینگ (Grounding) تمرکز بر حواس پنج گانه و بدن، به فرد کمک می کند از فضای ذهنی آشفته یا خاطرات ناگهانی جدا شوند و به لحظه ی اکنون بازگردند. 5 چیزی که می بینید، 4 چیزی که می شنوید، 3 چیزی که لمس می کنید، 2 چیزی که بو می کنید و یک چیزی که مزه می کنید را در محیط اطراف خود شناسایی کرده و سپس ویژگی های آن را توصیف کنید.
• خود را دائما از حالت تهدید به انتخاب دعوت کنید. در شرایط بحرانی، محیط و صداهای بیرونی می خواهند به جای ما تصمیم بگیرند. اما با کمی مکث و توجه، می توانیم دوباره انتخاب کنیم که تمرکز و واکنش مان به دست خودمان باشد، نه بحران. با انجام کارهای کوچک اجازه ندهید محیط قدرت انتخاب شما در زندگی را به صفر برساند.
• تعیین اهداف کوچک و قابل کنترل و پیشرفت در اهداف ساده به فرد کمک می‌کند دوباره احساس تأثیرگذاری و تسلط داشته باشد.
• اگر نیاز داشتید، کمک بگیرید. اگر اضطراب یا ترس شدید، مانع از کارکرد روزانه شما شده، با یک روانشناس یا مشاور حرف بزنید، حتی اگر فقط چند دقیقه باشد.

در پایان می توان گفت حفظ سلامت روان در شرایط جنگ و ناآرامی یک ضرورت است. درک و پذیرش احساسات خود، ارتباط با دیگران، مدیریت منابع اطلاعاتی، ایجاد روتین‌های روزانه، احترام به ترس‌های دیگران، تمرین‌های گراندینگ، انتخاب آگاهانه و کمک گرفتن در صورت نیاز، همگی راهکارهایی هستند که می‌توانند به افراد کمک کنند تا در این دوران دشوار آرامش خود را حفظ کرده و تاب‌آوری خود را افزایش دهند.

این اقدامات نه تنها به بهبود کیفیت زندگی افراد در زمان بحران کمک می‌کند، بلکه می‌تواند به آن‌ها در بازسازی زندگی پس از پایان بحران نیز یاری رساند. فراموش نکنید که مراقبت از خود، یک وظیفه شخصی و اجتماعی است و با تکیه بر همدیگر و ارائه حمایت‌های روانی، می‌توانیم از گذر این دوران سخت با سلامت روان بیشتری عبور کنیم.