به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، هم‌زمان با هفته سلامت روان، کارگاه آموزشی با عنوان «از فکر تا عمل؛ شناخت وسواس و رهایی از چرخه آن» با حضور دکتر فاطمه پسندیده نیا، روانشناس و مسئول سلامت روان بیمارستان فارابی، در این مرکز و اداره کل راه آهن تهران برگزار شد. به گفته وی، این رویداد آموزشی با تمرکز بر شناخت ماهیت اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)، ریشه‌های زیستی و محیطی آن و راهکارهای مداخله‌ای، گامی در جهت افزایش سواد سلامت روان کارکنان به شمار می‌رود.

چالش‌های محیط درمان در مواجهه با وسواس

ماهیت حرفه پزشکی و پرستاری به گونه‌ای است که رعایت اصول بهداشتی و دقت بالا در جزئیات، بخشی جدایی‌ناپذیر از روزمره‌ کاری کارکنان محسوب می‌شود. با این حال، مرز باریکی میان مراقبت حرفه‌ای و رفتارهای وسواسی وجود دارد. محیط‌های درمانی از یک سو با بیماران مبتلا به انواع اختلالات روان‌پزشکی سر و کار دارند و از سوی دیگر، حساسیت‌های مرتبط با کنترل عفونت و سلامت، گاهی می‌تواند بستر مناسبی برای تشدید نگرانی‌ها یا بروز رفتارهای تکراری در برخی افراد ایجاد کند. برگزاری این کارگاه با هدف توانمندسازی کارکنان برای تفکیک حساسیت‌های طبیعی شغلی از چرخه‌های وسواسی طراحی شده بود.

کالبدشکافی چرخه وسواس و نشانه‌های بالینی

در جریان این کارگاه، دکتر پسندیده نیا با تفکیک دو مؤلفه اصلی وسواس فکری و عملی، به تشریح مکانیسم شکل‌گیری این اختلال پرداخت. افکار مزاحم و ناخواسته، دغدغه‌های مکرر پیرامون موضوع آلودگی، ترس از بروز خطا در انجام وظایف، و رفتارهایی نظیر شست‌وشوی افراطی، وارسی مکرر وسایل و نیاز مداوم به اطمینان‌خواهی از دیگران، به عنوان نشانه‌های رایج چرخه وسواس مورد تحلیل قرار گرفتند. مباحث مطرح‌شده نشان داد که چگونه تداوم این افکار می‌تواند عملکرد روزمره فرد را مختل کند.

ریشه‌های زیستی و نقش مغز در پردازش خطا

بخش دیگری از این نشست آموزشی به بررسی عوامل اتیولوژیک وسواس، شامل نقش ژنتیک، عوامل محیطی و زیستی اختصاص داشت. در این بخش، کارکرد نواحی مختلف مغزی در پردازش خطا، مدیریت اضطراب و مکانیسم‌های کنترل رفتار بررسی شد تا شرکت‌کنندگان درک بهتری از چرایی بروز این اختلال در سطح فیزیولوژیک داشته باشند. رویکردی که به کاهش برچسب‌های منفی و نگاه علمی‌تر به اختلالات روان کمک می‌کند.

راهکارهای درمانی؛ از دارودرمانی تا رویکرد شناختی ـ رفتاری

در بخش پایانی کارگاه، روش‌های مداخله و درمان اختلال وسواس فکری-عملی مرور شد. با تأکید بر اینکه درمان قطعی این اختلال نیازمند رویکردهای تخصصی است، به نقش کلیدی دارودرمانی تحت نظر روان‌پزشک اشاره شد. همچنین درمان شناختی ـ رفتاری (CBT) به عنوان یکی از استانداردهای اصلی درمان معرفی شده و دو مؤلفه اساسی آن، یعنی «مواجهه و جلوگیری از پاسخ» (ERP) و «شناخت‌درمانی»، برای حاضران تشریح گردید تا اهمیت مداخله به‌موقع و اصولی در شکستن چرخه وسواس برجسته شود.