به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، جشنواره چشم ایران که پیش از این با نام «جشنواره شمس» شناخته می‌شد، اکنون در هجدهمین سال برگزاری خود، به یک نهاد جریان‌ساز در حوزه «چشم‌پزشکی اجتماعی» بدل شده است. این جشنواره با عبور از نگاه صرفاً بالینی، توانسته است مفهوم مسئولیت‌پذیری اجتماعی را در بدنه جامعه چشم‌پزشکی نهادینه کند. تأثیر این رویداد در بازتعریف نقش پزشک به عنوان یک کنشگر اجتماعی، نه تنها باعث ارتقای استانداردهای اخلاق حرفه‌ای شده، بلکه مسیری نو برای شناسایی نخبگانی گشوده است که تخصص خود را با تعهد به سلامت عمومی و نوع‌دوستی پیوند زده‌اند. این جشنواره اکنون نمادی از پویایی علمی و پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه در عرصه سلامت بینایی است.

دکتر سید فرزاد محمدی، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران و رئیس مرکز تحقیقات چشم‌پزشکی ترجمانی، در حاشیه این مراسم با اشاره به تاریخچه این رویداد اظهار داشت: «امسال هجدهمین سالی است که طبق سنتی دیرینه در اولین پنجشنبه اسفند، بیمارستان فارابی میزبان گردهمایی بزرگ خانواده چشم‌پزشکی کشور است. این جشنواره فرصتی برای تجدید دیدار همکاران و مهم‌تر از آن، قدرشناسی از دستاوردهای ممتاز دانشورانه و الگوهای نخبگی است.»

وی افزود: «نگاه ما در این جشنواره، نگاهی ۳۶۰ درجه به مفهوم شایستگی است. ما تنها از چشم‌پزشکان تقدیر نمی‌کنیم؛ بلکه تمامی ارکان این زنجیره شامل اپتومتریست‌ها، پرستاران، فعالان تجهیزات پزشکی و حتی مدیران این حوزه که در پیشگیری از نابینایی و ارتقای طبابت نقش داشته‌اند، مورد تجلیل قرار می‌گیرند. حتی نخبگانی که در حوزه‌های هنر، ادبیات و فرهنگ برجسته هستند نیز در دایره این قدرشناسی جای دارند.» 

میراث «سه شمس»؛ از دارالفنون تا بیمارستان فارابی

دکتر محمدی با تبیین جایگاه معنوی خاندان شمس در تاریخ پزشکی ایران، بیان کرد: «این جشنواره تحت لوای بنیاد پروفسور محمدقلی شمس برگزار می‌شود که نمادی از سه نسل خدمت است؛ از دکتر یحیی میرزا شمس ملک‌آرا (لسان‌الحکما) استاد دارالفنون، تا فرزندش پروفسور محمدقلی شمس بنیان‌گذار بیمارستان فارابی و در نهایت یادگار فقیدشان، پروفسور هرمز شمس. ما از این تداوم تاریخی تحت عنوان نماد سه شمس یاد می‌کنیم.»
وی تصریح کرد: «امسال به دلیل درگذشت پروفسور هرمز شمس در سال جاری، واژه "جشنواره" را مناسب ندیدیم و مراسم را با عنوان یادمان هرمز برگزار کردیم تا ضمن بزرگداشت جایگاه علمی و اخلاقی ایشان، نشان ویژه‌ای را به نام ایشان به ساختار افتخارات جشنواره اضافه کنیم.»

نشان هرمز؛ پاداش اهلیت حرفه‌ای و همراهی با مردم

رئیس مرکز تحقیقات چشم‌پزشکی ترجمانی در خصوص فلسفه طراحی «نشان هرمز» گفت: «پروفسور هرمز شمس شخصیتی متوازن، معتدل و مقبول در تمامی ارکان جامعه پزشکی بودند. به همین دلیل، افتخار "اهلیت حرفه‌ای" در جشنواره امسال به نام ایشان مزین شد. این نشان به کسانی تعلق می‌گیرد که نه تنها در علم، بلکه در اخلاق و توازن رفتاری سرآمد باشند.»
دکتر محمدی در پایان با اشاره به رویکرد ویژه جشنواره هجدهم در انتخاب برگزیدگان، خاطرنشان کرد: «در سالی که گذشت، بسیاری از هموطنان به دلیل وقوع حوادث ناگوار در دی ماه، با چالش‌های درمانی در زمینه آسیب به چشم مواجه شدند و جمع کثیری از درمانگران و چشم‌پزشکان، با صبوری و دلسوزی و بدون هیچ چشم‌داشتی به مداوای آسیب‌دیدگان پرداختند. ما وظیفه خود دانستیم تا به نمایندگی از تمامی این عزیزان، به پزشکانی که مسئولیت اجتماعی خود را "به وقت ایران" شناختند و در خدمت امر شریف طبابت بودند، نشان هرمز را اهدا کنیم تا یادآور شویم که چشم‌پزشکی همواره در کنار مردم ایستاده است.» 

برگزاری هجدهمین دوره این رویداد، فراتر از یک آیین نکوداشت، نشان‌دهنده بلوغ نهادی در نظام سلامت ایران است. آنچه «جشنواره چشم ایران» را از سایر همایش‌های صرفاً علمی متمایز کرده و در زمره گردهمایی های خاص پزشکی قرار می دهد، عبور هوشمندانه از مرزهای «درمانِ بالینی» و ورود به حوزه «پزشکی اجتماعی» است.

در دنیای امروز که تخصص‌گرایی صرف گاه میان پزشک و رنج‌های پنهان جامعه فاصله می‌اندازد، «مکتب شمس» در بیمارستان فارابی با تعریف نشان هرمز، یادآور این حقیقت است که چشم‌پزشکیِ تراز، تنها در اتاق عمل و پشت دستگاه‌های اسلیت‌لمپ خلاصه نمی‌شود. در واقع انتخاب پروفسور هرمز شمس به عنوان نماد اعتدال و مقبولیت، پیامی روشن به نسل جوان چشم‌پزشکان دارد؛ اینکه «مرجعیت علمی» بدون وجاهت اخلاقی و توازن رفتاری، پایی لنگ در مسیر خدمت خواهد داشت. 

همچنین تقدیر از پزشکانی که در بحران های اخیر، مسئولیت حرفه‌ای خود را «به وقت ایران» و بدون چشم‌داشت ایفا کردند، نقطه عطف این جشنواره بود. این اقدام، نشان‌دهنده زنده‌بودن روح سوگندنامه پزشکی در بدنه اجرایی بیمارستان فارابی و بنیاد شمس است.

در نهایت، هجدهمین جشنواره چشم‌پزشکی ایران ثابت کرد که میراث سه نسل از خاندان شمس، تنها یک بنای فیزیکی به نام بیمارستان فارابی نیست؛ بلکه جریانی است که در آن پزشک، خود را بخشی از پیکره دردمند جامعه می‌بیند و تخصصش را به ابزاری برای ترمیم شکاف‌های اجتماعی تبدیل می‌کند. این رویداد، استانداردی نو برای «مسئولیت‌پذیری اجتماعی» در بیمارستان‌های دولتی تعریف کرد که در نوع خود می‌تواند الگویی برای سایر گروه های علمی و درمانی کشور باشد.