به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، برگزاری منظم آزمون‌های استدلال بالینی یا به اصطلاح PMP، در این مرکز در سال‌های اخیر سیر تکاملی و رو به رشدی را طی کرده است. تجهیز تمام درمانگاه‌ها به زیرساخت‌های الکترونیک سبب شده تا فرایند ارزیابی دستیاران از حالت سنتی و چندمرحله‌ای خارج شود. این تغییر رویکرد، علاوه بر افزایش امنیت و استانداردهای برگزاری آزمون، به مدیریت بهتر زمان در محیط بیمارستان کمک شایانی می‌کند، به طوری که ارزیابی علمی دستیاران خللی در روند خدمت‌رسانی به مراجعان ایجاد نمی‌کند. استمرار این روند نشان‌دهنده تغییر نگاه از سنجش‌های صرفا حفظی به سمت ارزیابی مهارت‌های کاربردی، حل مسئله و تصمیم‌گیری‌های بالینی در نظام آموزش پزشکی است.

دکتر آرش میرمحمدصادقی، عضو هیئت علمی، مدیر دفتر توسعه آموزش و مدیر برنامه دستیاری بیمارستان فارابی، در تشریح جزئیات این دوره از ارزیابی‌ها، به بررسی روند برگزاری متمرکز آزمون و تاثیر آن بر ارتقای مهارت‌های بالینی دستیاران پرداخت.

برگزاری متمرکز آزمون با تکیه بر توسعه زیرساخت‌ها

مدیر برنامه دستیاری بیمارستان فارابی با اشاره به تغییر شیوه برگزاری آزمون نسبت به دوره‌های پیشین گفت: «در گذشته، آزمون‌ها در دو نوبت مجزا برگزار می‌شد که این موضوع نیازمند تدابیر حفاظتی سخت‌گیرانه‌تری برای پیشگیری از تخلف‌های احتمالی بود. اما در این دوره، با توجه به وجود تعداد کافی رایانه‌ در تمام درمانگاه‌های بیمارستان، شرایطی فراهم شد تا آزمون در یک نوبت و به شکل هم‌زمان برای همه دستیاران برگزار شود. این تجمیع و برگزاری متمرکز سبب شد تا دستیاران پس از پایان امتحان با سرعت بیشتری به بخش‌های بالینی بازگردند و روند رسیدگی به بیماران نیز بدون وقفه و با سرعت بالاتری ادامه یابد.»

آزمون‌های فرماتیو یا سازنده؛ مسیر رسیدن به استدلال بالینی دقیق

دکتر میرمحمدصادقی ماهیت سوالات طراحی شده را ترکیبی از مدل‌های PMP (حل مسئله مدیریت بیمار) و KF (ویژگی‌های کلیدی) خواند و افزود: «این امتحانات در دسته آزمون‌های استدلال بالینی قرار می‌گیرند. استدلال بالینی پیش از هر چیز در محیط بالین و با معاینه و مشاهده بیماران تقویت می‌شود. فراگیر در این مسیر باید یاد بگیرد که بیماری را به صورت مرحله‌به‌مرحله تشخیص دهد و فرایند درمان را مدیریت کند.»

وی این آزمون‌ها را نوعی تمرین با ماهیت Formative دانست و تاکید کرد: «هدف اصلی ما این است که رزیدنت در شرایط مشابه امتحان بورد تخصصی قرار بگیرد و دانش و مهارت خود را محک بزند. دستیاران چشم‌پزشکی در طول دوره چهار ساله خود، سالی دو بار در این آزمون‌ها شرکت می‌کنند. تجربه نشان می‌دهد تکرار این ارزیابی‌ها و رویارویی مداوم با سوالات استدلال بالینی، آمادگی آن‌ها را برای موفقیت در آزمون Summative (ارزیابی نهایی) یا همان بورد تخصصی به میزان چشمگیری افزایش می‌دهد.»

مشارکت ۸۷ شرکت‌کننده در آزمون متمرکز

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در پایان با ارائه آماری از شرکت‌کنندگان این دوره بیان کرد: «در این آزمون، ۷۰ نفر از دستیاران به صورت حضوری و ۱۷ نفر از دستیاران سال چهارم به صورت مجازی به سوالات پاسخ دادند که در مجموع ۸۷ نفر در این ارزیابی حضور داشتند. افزون بر این، آزمون میزبان دو رزیدنت مهمان از سایر مراکز درمانی بود.

بررسی صحبت‌های مدیر برنامه دستیاری بیمارستان فارابی و روند برگزاری آزمون‌های ارزیابی در این مرکز دو پیامد مثبت و کلیدی به همراه دارد. نخست، استانداردسازی شرایط آزمون و به حداقل رساندن خطاهای انسانی و دوم، استفاده بهینه از زمان کادر درمان. زمانی که زیرساخت‌های فناوری اطلاعات در خدمت آموزش قرار می‌گیرند، نه تنها کیفیت سنجش ارتقا می‌یابد، بلکه تداوم خدمت‌رسانی به بیماران در یک مرکز درمانی پرمراجعه نیز تضمین می‌شود.

تاکید بر ماهیت فرماتیو این آزمون‌ها حاکی از آن است که نظام آموزشی، رویکرد توانمندسازی گام‌به‌گام را به جای ارزیابی‌های پرالتهاب در پایان دوره انتخاب کرده است. خروجی این نگاه ساختاریافته، تربیت متخصصانی خواهد بود که پیش از ورود به آزمون‌های سرنوشت‌سازی مانند بورد تخصصی، بارها قدرت تصمیم‌گیری خود را در شرایط مشابه بالینی تمرین کرده‌اند و در مواجهه واقعی با بیماران، خطای تشخیصی کمتری خواهند داشت.