به مناسبت هفته سلامت مردان ایرانی
پشت فرمان جان خود را به بازی نگیرید؛ بررسی روانی رانندگیهای پرخطر در مردان
آمارها تکاندهندهاند؛ جادهها بیش از آنکه قربانی نقص فنی خودروها باشند، شاهد جولان هیجانات مدیریتنشده و سوگیریهای شناختی هستند. فاطمه پسندیدهنیا، روانشناس و مسئول سلامت و روان بیمارستان فارابی، معتقد است که رانندگی مردان فراتر از یک مهارت تکنیکی، بازتابی از الگوهای فکری و هویت جنسیتی آنهاست. در آستانه سفرهای نوروزی، شناخت محرکهای ذهنی که سرعت را با قدرت پیوند میزنند، میتواند مرز میان یک سفر خاطرهانگیز و یک تراژدی ابدی باشد. در این مطلب، ریشههای روانی تصادفات و راهکارهای عبور از رفتارهای تکانشی را بررسی میکنیم.
به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در میان تهدیدهای سلامت مردان، سوانح رانندگی جایگاه ویژهای دارد؛ حوادثی که اغلب در چند ثانیه رخ میدهند اما پیامدهای آن میتواند مادامالعمر باشد. آمارها نشان میدهد مردان بیش از زنان درگیر تصادفاتی میشوند که با سرعت غیرمجاز، سبقتهای پرخطر و واکنشهای هیجانی مرتبط است. این واقعیت نشان میدهد مسئله ایمنی در رانندگی فراتر از مهارت فنی بوده و با الگوهای فکری و هیجانی افراد ارتباط دارد. در این مطلب خلاصه شده، فاطمه پسندیدهنیا، روانشناس و مسئول سلامت و روان بیمارستان فارابی به مناسبت هفته ملی سلامت مردان ایرانی و در آستانه آغاز سفرهای نوروزی و پویش «نه به تصادف»، از منظر روانشناسی، مولفه های رفتارهای پرخطر رانندگی مردان را بررسی کرده است.
نقش هنجارهای اجتماعی و هویت جنسیتی در رفتار رانندگی
در برخی الگوهای اجتماعی، سرعت، جسارت و ریسکپذیری با «قدرت» و «مردانگی» پیوند خورده است. این همان اسکریپت شناختی است که فرد را به رفتارهایی مانند سبقت پرخطر یا نادیده گرفتن قوانین سوق میدهد. در واقع خودرو به بستری برای نمایش هویت تبدیل میشود.
عدم مهارت تنظیم هیجان
بسیاری از تخلفات پرخطر، واکنشهای آنی به ناکامیاند. پایین بودن تحمل ناکامی و سبک مقابلهای هیجانمداراحتمال رفتار تکانشی در رانندگی را افزایش دهد.
سوگیریهای شناختی
برخی خطاهای ادراکی باعث میشوند افراد خطر واقعی را کماهمیت ببینند و احتمال رفتارهای پرخطر در رانندگی افزایش یابد.
تکانشگری و جستجو هیجان
تمایل به تجربه هیجان و تحریک پذیری بالا می تواند احتمال رفتارهای پر ریسک و تصادف را افزایش دهد.
خستگی و فرسودگی روانی
با توجه به نقشهای متعدد مردان در خانواده و جامعه، خستگی جسمی و ذهنی میتواند کارکردهای اجرایی (توجه، تصمیمگیری، پیشبینی پیامد) را مختل کند و احتمال خطا را بالا ببرد.
راهکارهای ارتقای ایمنی رانندگی مردان
آگاهی از نقش هویت و هنجارهای اجتماعی
رفتار پرخطر رانندگی نشاندهنده جسارت نیست! شجاعت واقعی در رعایت قوانین و محافظت از خود و دیگران است. والدین با رفتار ایمن خود در هنگام رانندگی و گفتگو درباره مسئولیت و پیامدهای رانندگی می توانند فرهنگ ایمنی را در فرزندان خود شکل دهند و رفتارهای پر خطر را کاهش دهند .
کنترل هیجان و مدیریت خشم
هنگام رانندگی، به نشانههای خشم یا هیجان شدید توجه کنید و در صورت نیاز چند دقیقه توقف کنید. تمرینهای ساده مانند تنفس دیافراگمی میتواند رفتار تکانشی را کاهش دهد.
بازنگری باورهای شناختی
هیچ تعصبی در رانندگی ارزش زندگی شما و دیگران را ندارد. قبل از سبقت یا سرعت غیرمجاز، خطر واقعی را بسنجید. یادآوری مداوم پیامدهای تصادف میتواند تصمیمگیریهای ایمنتر را تقویت کند.
جستجوی هیجان سالم
به جای رفتارهای پرخطر، ورزش، بازیهای هیجانی کنترلشده یا فعالیتهای گروهی میتواند نیاز به هیجان را ارضا کند.
مراقبت از جسم و روان
خستگی و استرس ، باعث افزایش خطا میشود. خواب کافی، استراحتهای کوتاه حین رانندگی و برنامهریزی سفرها به کاهش خطر کمک میکند.
پویش «نه به تصادف» زمانی موفق خواهد بود که مردان جامعه بپذیرند خودرو، میدان اثبات قدرت یا تخلیه ناکامیهای روزمره نیست. برای داشتن نوروزی ایمن، پیش از چکاپ خودرو، نیازمند یک «چکاپ روانی» هستیم. یعنی پرسیدن این سوال از خود که: «آیا من در این لحظه، از نظر روانی صلاحیت نشستن پشت فرمان را دارم؟»
باید بدانیم امنیت جادهها، پیش از آنکه روی آسفالت تامین شود، در لایههای پنهان ذهن رانندگان شکل میگیرد.
ارسال نظر