به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، حضور ساختاریافته نیکوکاران و فعالان اقتصادی در نظام سلامت، یکی از ارکان اساسی برای پایداری و ارتقای کیفیت خدمات درمانی به شمار می‌رود. سال‌هاست که کمک‌های مردمی به صورت پراکنده گره‌گشای مشکلات بیماران بوده است، اما اثربخشی واقعی این حمایت‌ها زمانی نمایان می‌شود که در قالبی نظام‌مند و با نظارت مستقیم خود حامیان هدایت شود. بیمارستان فارابی به عنوان قطب علمی چشم‌پزشکی کشور، با درک این ضرورت، گام‌های مهمی برای سازماندهی این مشارکت‌ها برداشته است تا با شفافیت مالی، اعتماد بیشتری را برای پیشبرد پروژه‌های درمانی جلب کند. در حاشیه نشست اخیر مسئولان این مرکز با نمایندگان گروه صنعتی میهن که با همکاری مدیریت رفاه و سلامت کارکنان دانشگاه علوم پزشکی تهران انجام شد، فرصتی دست داد تا با دکتر قاسم فخرایی، رئیس بیمارستان فارابی درباره دستاوردهای جدید در حوزه جلب مشارکت‌های مردمی و چشم‌انداز توسعه این مرکز درمانی گفت‌وگو کنیم.

ضرورت عبور از کمک‌های پراکنده به حمایت‌های ساختاریافته

- آقای دکتر فخرایی، اخیراً شاهد برگزاری انتخابات هیئت مدیره انجمن حمایت از بیماران و بیمارستان فارابی برای ساماندهی کمک‌های مردمی در این بیمارستان بودیم. چه اتفاقی باعث شکل‌گیری رسمی این مجمع شد؟

ما در شرایطی هستیم که با وجود تمام سختی‌ها، دیدن افرادی که همچنان دغدغه مردم و همنوعان خود را دارند، امیدبخش است. در بیمارستان فارابی سال‌هاست که افراد نیکوکار زحمت می‌کشند، تجهیزات می‌خرند و به بیماران از طریق مددکاری کمک می‌کنند؛ اما این روند نظام مند و سازمان‌یافته نبود. حدود دو هفته پیش، مجمع رسمی خیرین بیمارستان را با حضور افراد بزرگ و دغدغه‌مند تشکیل دادیم و انتخابات آن نیز برگزار شد تا کار شکل رسمی به خود بگیرد.

هدف اصلی ما این است که کار دست خود این افراد باشد. یعنی صفر تا صد مدیریت و نظارت بر منابع، بدون دخالت بخش دولتی و مستقیماً با اراده خود نیکوکاران پیش برود. این شفافیت باعث می‌شود حامیان سلامت مستقیماً نیازها را ببینند؛ مثلاً وقتی قطعه‌ای از یک دستگاه خراب می‌شود یا نیازی اورژانسی برای بیماران وجود دارد، خودشان وارد عمل شوند.

میراث‌دار بنیان‌گذاران چشم‌پزشکی نوین ایران هستیم

- بیمارستان فارابی چه پیشینه و جایگاهی در نظام سلامت دارد که نگاه ویژه خیرین سلامت را می‌طلبد؟

بیمارستان فارابی اصالت و قدمت بی‌نظیری دارد. داستان این مرکز از زمان لسان‌الحکما، چشم‌پزشک دوره قاجار و استاد کحالی دارالفنون آغاز می‌شود. فردی که با حقوقی بسیار ناچیز در آن زمان خدمت می‌کرد. پس از ایشان، فرزندشان پروفسور شمس که در فرانسه حضور داشتند، به ایران دعوت شدند و با دیدن وضعیت اسفناک بیماری‌هایی مانند تراخم در کشور، پایه و اساس چشم‌پزشکی نوین و بیمارستان فارابی را بنا نهادند.

ما در این مرکز سه ساختمان اصلی داریم؛ ساختمان اول که در سال ۱۳۲۵ ساخته شد، ساختمان دوم که با زحمات و پیگیری‌های فراوان زنده‌یاد دکتر عباس شیبانی به ثمر نشست، و ساختمان سوم یا همان مرکز آکادمیک که بیش از ۱۰ سال است مراحل ساخت آن پیگیری می‌شود و در آستانه افتتاح و تحویل قرار دارد. ما امروز مفتخریم که ادامه دهنده راه این بزرگان هستیم و همواره رتبه‌های برتر آزمون‌های کشوری، مانند رتبه اول امسال، فارابی را برای ادامه مسیر علمی خود انتخاب می‌کنند.

پناهگاه بیماران پیچیده و اقشار کم‌درآمد

- طیف مراجعان به بیمارستان فارابی بیشتر شامل چه گروه‌هایی می‌شود؟

مراجعان ما عمدتاً به دو دسته تقسیم می‌شوند. گروه اول بیمارانی هستند که به لحاظ مالی از اقشار کم برخوردار جامعه به شمار می‌روند و توان پرداخت هزینه‌های سنگین درمان در بخش خصوصی را ندارند. گروه دوم، بیمارانی با شرایط پیچیده هستند که امکان جراحی آن‌ها در مراکز دیگر وجود ندارد و برای دریافت درمان تخصصی به ناچار به فارابی ارجاع داده می‌شوند. ما پذیرای هر دو طیف هستیم و این مسئله، مسئولیت ما و همچنین نیاز به حمایت‌های خارج از مجموعه را دوچندان می‌کند.

حفظ بینایی و کیفیت زندگی؛ اولویت اصلی در جذب کمک‌ها

- این کمک‌ها و حمایت‌ها دقیقاً در چه بخش‌هایی هزینه می‌شود و چه تأثیری در روند درمان دارد؟

چشم دو کارکرد بسیار مهم دارد؛ اول برقراری ارتباط با دنیای بیرون که در عصر تکنولوژی اهمیت آن چند برابر شده است، و دوم بحث زیبایی صورت. ما تا جایی که در توان داریم برای حفظ این دو مورد تلاش می‌کنیم.

برای مثال، چندی پیش یکی از حامیان مراجعه کرد و خواست برای کودکان بیمار کمکی انجام دهد. من پیشنهاد دادم برای کودکانی که درگیر سرطان چشم هستند تجهیزاتی تهیه شود. گاهی اوقات تومور به حدی پیشرفت کرده که نمی‌توانیم بینایی کودک را حفظ کنیم، اما با تجهیزات مناسب و پروتزها می‌توانیم ظاهر چشم را حفظ کنیم تا صورت بیمار آسیب نبیند. شما تصور کنید تخلیه چشم برای یک نوجوان چقدر بار روانی سنگینی دارد. کمک‌های هدفمند در این بخش‌ها، نه تنها درمان فیزیکی، بلکه آینده و روان بیمار را نجات می‌دهد.

توسعه نگاه اجتماعی؛ از درمان تا مدرسه‌سازی

- آیا فعالیت‌های اجتماعی مجموعه فارابی تنها به داخل بیمارستان محدود می‌شود؟

خیر، خوشبختانه فرهنگ کار خیر در بین اساتید ما نیز ریشه دوانده است. اگرچه اولویت اصلی ما درمان بیماران است و بیمارستان باید در این مسیر با قدرت پیش برود، اما نگاه فرهنگی نیز وجود دارد. به عنوان نمونه، به همت جمعی از اساتید بیمارستان فارابی، مدرسه‌ای در استان سیستان و بلوچستان ساخته شد که نام «فارابی» را بر آن گذاشتند. این نشان می‌دهد جریانی که آغاز شده، یک جریان مستمر است. همان‌طور که یکی از همکاران اشاره کرد، ما روزی این صحنه را ترک می‌کنیم، اما جریانی که برای ساختار دادن به این کمک‌ها راه افتاده، باقی می‌ماند و خیر آن در نهایت به مردم کشورمان می‌رسد.