به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، هنگامی که یک مجروح در شرایط بحرانی به مراکز درمانی منتقل می‌شود، علاوه بر درد جسمی، با حجم عظیمی از ترس، ابهام و شوک روانی دست‌وپنجه نرم می‌کند. در چنین شرایطی، نحوه برخورد و واکنش‌های رفتاری کادر درمان می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در روند بهبودی فرد ایفا کند. بر اساس جدیدترین دستورالعمل‌های روان‌شناختی، مداخلات کادر درمان باید به گونه‌ای باشد که از بروز آسیب‌های روانی ثانویه در بیماران جلوگیری کند.

در ادامه، مهم‌ترین اصول و ملاحظات رفتاری در مواجهه با مجروحان بحران که هر عضو کادر سلامت باید بداند، آورده شده است.

اهمیت امنیت روانی در کنار درمان فیزیکی

حتی زمانی که بیمار نیازمند مداخلات فوری پزشکی است، بیان چند جمله کوتاه و آرام‌کننده می‌تواند سطح هورمون استرس (آدرنالین) را به شدت کاهش داده و میزان همکاری مجروح را بالا ببرد. گفتن جملات ساده‌ای مانند: “شما الان در امنیت هستید، ما اینجاییم که مراقب شما باشیم”، لنگرگاهی امن در ذهن آشفته بیمار ایجاد می‌کند.

ایجاد احساس کنترل در بیمار

یکی از مخرب‌ترین تجربیات در شرایط بحرانی، احساس «بی‌قدرتی کامل» است که منجر به شوک روانی می‌شود. کارکنان درمانی برای بازگرداندن این حس کنترل، باید پیش از هر اقدام پزشکی، بیمار را در جریان امور قرار دهند. گفتن جمله‌ای مثل “الان می‌خوام زخم رو ببندم” و همچنین دادن حق انتخاب‌های بسیار کوچک (مانند: “اگه خواستی فقط دستتو تکون بده تا بفهمم دردی داری”)، نقش بسزایی در کاهش وحشت بیمار دارد.

اهمیت پاسخ های همدلانه به ترس ها و بی قراری مجروحان

ذهن مجروحان پر از سوالات اضطراب‌آور است: «آیا من می‌میرم؟»، «آیا من کور شدم؟»، «خانواده‌ام کجا هستند؟». در این لحظات حیاتی، لحن صدای پرسنل دقیقاً مانند دارو عمل می‌کند. کادر سلامت باید با درک عمیق از این ترس‌ها، فضایی آرام بسازند. اگر لحن درمانگر شتاب‌زده، پرتنش یا بی‌تفاوت باشد، سیستم عصبی بیمار وارد حالت «هشدار حیاتی» و تشدید اضطراب می‌شود.

جلوگیری از مواجهه با صحنه‌های دردناک

دیدن تصاویر دلخراش از سایر مجروحان یا شنیدن صدای ناله و فریاد در محیط اورژانس، می‌تواند باعث ایجاد اضطراب ثانویه یا فلش‌بک (یادآوری خاطرات تلخ) در بیماران شود. استفاده ساده از پرده‌های جداکننده بین تخت‌ها برای حفظ حریم شخصی و همچنین انتقال و عبور بیماران از مسیرهای آرام‌تر و کم‌صداتر، تجربه روانی آن‌ها را در دل بحران ملایم‌تر و امن‌تر می‌سازد.

کارکنان درمان خودشان باید پایدار بمانند

یک تیم درمانی فرسوده نمی‌تواند آرامش را به بیمار منتقل کند. حضور پرسنل باتجربه در کنار سایر اعضای تیم، به ایجاد ثبات در فضای کاری و انتقال حس امنیت روانی به مجروحان کمک شایانی می‌کند. کادر سلامت باید بدانند که حفظ روحیه و پایداری خودشان، اولویتی اساسی است.

مراقبت از سلامت روان کادر سلامت؛ شرط اولیه برای مراقبت از بیماران

مراقبت از روان درمانگران، شرط اولیه و ضروری برای مراقبت از دیگران است. در نظر گرفتن زمان‌های مشخص برای استراحت بین شیفت‌ها، حمایت روانی و برگزاری گفت‌وگوهای گروهی منظم، فرصتی حیاتی برای «تخلیه هیجانی» کادر سلامت فراهم می‌کند. این اقدامات نه تنها از فرسودگی شغلی در شرایط جنگی یا بحرانی پیشگیری می‌کند، بلکه کیفیت خدمات‌رسانی به مجروحان را نیز در بالاترین سطح ممکن نگه می‌دارد.

گرافیست: الناز محمدی