به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، برگزاری مستمر ژورنال کلاب‌های تخصصی در یک مرکز تحقیقات ترجمانی، اقدامی هدفمند برای پر کردن شکاف موجود میان علوم پایه و پزشکی بالینی است. در حوزه چشم‌پزشکی، مدیریت بیماری‌های پیچیده‌ای نظیر نقص سلول‌های بنیادی لیمبوس، نیازمند درک دقیق فرآیندهای مولکولی و سلولی است. رویکرد مرکز تحقیقات چشم‌پزشکی ترجمانی دانشگاه علوم پزشکی تهران در برگزاری نشست‌های تخصصی «لیمبوسولوژی»، نشان‌دهنده تمرکز بر تحقیقات کاربردی است؛ فرآیندی که در آن یافته‌های آزمایشگاهی در نهایت به شیوه نامه های درمانی برای بیماران تبدیل شده و صرفا در مرحله چاپ مقاله متوقف نمی‌شوند.

دکتر زهره سلطنت‌پوری، استادیار پزشکی مولکولی، عضو هیئت علمی و معاون پژوهشی مرکز تحقیقات چشم‌پزشکی ترجمانی دانشگاه علوم پزشکی تهران در حاشیه این ژورنال کلاب به تشریح اهداف و دستاوردهای این رویداد علمی پرداخت.

نقش لیمبوس در حفظ بینایی و شفافیت قرنیه

وی در خصوص لزوم تمرکز بر بافت لیمبوس در این سلسله نشست‌ها توضیح داد: «لیمبوس نقش کلیدی در ایجاد و حفظ شفافیت قرنیه و همچنین بازسازی اپیتلیوم آن ایفا می‌کند. از آنجا که این ناحیه محل استقرار سلول‌های بنیادی قرنیه است، شناخت دقیق این بافت برای ما اهمیت ویژه‌ای دارد و هدف از برگزاری این جلسات، تعمیق دانش در این حوزه است.»

 

مشاهده فیلم ششمین ژورنال کلاب مرزشناسی در قرنیه

 

روایتی تکوینی از تولد لیمبوس

معاون پژوهشی مرکز تحقیقات چشم‌پزشکی ترجمانی با اشاره به جزئیات ششمین نشست ژورنال کلاب این مرکز افزود: «نشست امروز با عنوان "در مرز شفافیت" به بررسی آخرین شواهد علمی در زمینه مسیر شکل‌گیری لیمبوس در دوران جنینی اختصاص داشت. در این جلسه که با ارائه دکتر نوید صبحی، پزشک و پژوهشگر پسادکتری چشم‌پزشکی ترجمانی همراه بود، مباحثی نظیر نقش سلول‌های Neural crest و تعاملات مولکولی موثر در تکامل ناحیه لیمبال مورد بحث قرار گرفت که با استقبال خوب شرکت‌کنندگان مواجه شد.»

از شناخت ریزمحیط تا توسعه پزشکی بازساختی

یکی از مهم‌ترین چالش‌های نظام سلامت، انتقال دانش از محیط آزمایشگاه به بالین بیمار است. دکتر سلطنت‌پوری در پاسخ به این پرسش که آیا این پژوهش‌ها وارد فاز درمانی نیز خواهند شد، گفت: «ماهیت مرکز ما ترجمانی است؛ یعنی هدف نهایی، انتقال دستاوردهای پژوهشی به بالین است. در حال حاضر، پروژه مهمی در قالب یک ‘گرنت حل مسئله’ توسط استاد محمدی در حوزه پزشکی بازساختی لیمبوس در دست انجام است.»

وی در ادامه به اهمیت این رویکرد برای بیماران اشاره کرد و افزود: «ما با بیماران متعددی مواجهیم که دچار کمبود سلول‌های بنیادی لیمبوس هستند. این نقص به تدریج منجر به از بین رفتن شفافیت قرنیه، ایجاد کدورت و در نهایت نابینایی می‌شود. اگر بتوانیم تکنیک‌های پزشکی بازساختی را برای این افراد پیاده‌سازی کنیم، امکان بازگرداندن بینایی آن‌ها فراهم می‌شود. پیش‌نیاز اصلی برای موفقیت این تکنیک‌های درمانی، شناخت کامل آناتومی، ساختار بافتی و ریزمحیط لیمبوس است. این سلسله نشست‌ها دقیقا در راستای همین هدف و تسهیل ورود پزشکی بازساختی به عرصه بالین طراحی شده‌اند.»

تداوم نشست‌های تخصصی مرکز تحقیقات چشم پزشک ترجمانی

دکتر سلطنت‌پوری در پایان با تاکید بر استمرار این رویدادهای علمی خاطرنشان کرد: «تلاش ما بر این است که این نشست‌ها به صورت ماهانه یا دو ماه یک‌بار تداوم داشته باشد. اطلاع‌رسانی‌های لازم جهت ثبت‌نام و دریافت امتیاز بازآموزی از طریق سامانه‌های مربوطه و شبکه‌های اجتماعی مرکز انجام خواهد شد تا متخصصان علاقه‌مند بتوانند در این برنامه‌ها مشارکت کنند.»

با توجه به صحبت های معاون پژوهشی مرکز تحقیقات چشم پزشکی ترجمانی می توان گفت مسیر توسعه درمان‌های نوین در پزشکی، وابستگی مستقیمی به شناخت پایه‌ای از ساختارهای آناتومیک و سلولی دارد. اظهارات وی نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی‌های این مرکز بر مبنای یک نیازسنجی بالینی مانند درمان نابینایی ناشی از نقص سلول‌های بنیادی و ارجاع آن به ایستگاه علوم پایه برای شناخت ریزمحیط لیمبوس استوار است. این چرخه که از بالین به آزمایشگاه و مجدداً از آزمایشگاه به بالین ختم می‌شود، الگویی استاندارد از تحقیقات ترجمانی است که در صورت تامین زیرساخت‌ها و استمرار پروژه‌هایی نظیر گرنت‌های حل مسئله، می‌تواند چشم‌انداز روشنی برای درمان گروهی از بیماری‌های قرنیه در کشور ایجاد کند.