به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، اقتصاد سلامت طی سال‌های گذشته با چالش‌های ساختاری عمیقی دست‌وپنجه نرم کرده است. نوسانات اقتصادی و تورم فزاینده، شکافی جدی میان درآمدهای مراکز درمانی دولتی و هزینه‌های جاری آن‌ها به وجود آورده است. در این میان، رشته‌های وابسته‌تر به فناوری‌های پیشرفته مانند چشم‌پزشکی، با آسیب‌پذیری بیشتری مواجه هستند. تامین تجهیزات گران‌قیمت با بودجه‌های انقباضی، به معادله‌ای پیچیده برای روسا و مدیران بیمارستان ها بدل شده است. در چنین فضایی، جلب مشارکت‌های مردمی و هدایت هدفمند سرمایه‌های خیریه دیگر تنها یک گزینه دلخواه نیست، بلکه راهکاری قطعی برای جلوگیری از فرسودگی زیرساخت‌های درمانی به شمار می‌رود. دکتر قاسم فخرایی، رئیس بیمارستان فارابی، در دومین مجمع عمومی و انتخابات هیئت امنا و هیئت مدیره انجمن حمایت از بیماران این مرکز، با واکاوی این چالش‌ها بر نقش کلیدی خیرین تاکید کرد.

گذر از کمک‌های پراکنده به حمایت‌های ساختاریافته

دکتر فخرایی در ابتدای صحبت های خود با قدردانی از حضور خیرین و مسئولان دانشگاه علوم پزشکی تهران با وجود فشردگی برنامه‌های کاری، گفت: «بیمارستان فارابی در سالیان گذشته همواره از کمک‌های خیرین سلامت بهره‌مند بود، اما این حمایت‌ها روند نظام مند و نهادینه‌ای نداشت. به همین دلیل و با همفکری همکاران، تصمیم گرفتیم «انجمن حمایت از بیماران و بیمارستان فارابی» را تشکیل دهیم تا این مسیر به شکلی سازمان‌یافته‌تر و هدفمندتر پیش برود.»
وی حضور در جمع خیرین و نیکوکاران را ارزشمندترین بخش دوران ریاست خود دانست و افزود: «در شرایطی که کشور ما با چالش‌های متعددی همچون جنگ های اخیر و مشکلات اقتصادی روبه‌رو است، حضور انسان‌هایی که دغدغه کمک به همنوع دارند، مایه امیدواری و دلگرمی کادر درمان است. ارزش این همراهی با هیچ معیاری قابل سنجش نیست.»

شکاف هزینه‌ها و تعرفه‌ها؛ سد راه نوسازی تجهیزات

رئیس بیمارستان فارابی در بخش مهمی از سخنان خود به واقعیت‌های اقتصاد درمان اشاره کرد و توضیح داد: «با شرایط کنونی بودجه‌های تخصیص‌یافته به بخش بهداشت و درمان، امکان خرید تجهیزات برای بیمارستان‌های دولتی با این اعداد و ارقام وجود ندارد. قیمت تجهیزات پزشکی افزایشی چندین برابری داشته، در حالی که تعرفه‌های درمانی در این مدت رشد به مراتب کمتری به نسبت قیمت اقلام و تجهیزات پزشکی داشته است. این اختلاف فاحش، تامین امکانات را برای بیمارستان‌ها بسیار دشوار کرده است.»
وی با تاکید بر نقش برجسته خیراندیشان در پر کردن این خلاء مالی یادآور شد: «حضور مستمر نیکوکاران و کمک‌های آنان به بخش‌های مختلف از جمله مددکاری و تامین تجهیزات، جریانی است که به ما اجازه می‌دهد در این روزهای سخت، همچنان چرخه ارائه خدمت به بیماران را فعال نگه داریم. در بسیاری از موارد که برای تهیه دستگاه‌های ضروری و پیشرفته با محدودیت‌های اداری یا مالی روبه‌رو می‌شویم، خیرین به سرعت وارد عمل می‌شوند و نیاز اتاق‌عمل‌های ما را برطرف می‌کنند.»

مسئولیت‌پذیری اجتماعی و درمان رایگان بیماران نیازمند

دکتر فخرایی در ادامه به هزینه‌های تحمیلی و پیش‌بینی‌نشده درمان اشاره کرد. او با یادآوری مراجعه شمار زیادی از آسیب‌دیدگان حوادث سال گذشته و تروماهای چشمی به این مرکز در ماه‌های اخیر تصریح کرد: «بیمارستان فارابی تمامی این بیماران را که هم‌وطنان و فرزندان این آب و خاک هستند، به صورت کاملا رایگان تحت درمان قرار داد. این در حالی است که بسیاری از این آسیب‌دیدگی‌ها به جراحی‌های متعدد نیاز دارند و هزینه هر عمل در شرایط کنونی ده‌ها میلیون تومان برآورد می‌شود. تمام این بار مالی بر دوش بیمارستان است و برای مدیریت این شرایط چاره‌ای جز تکیه بر یاری نیکوکاران نداریم.»
او تاکید کرد: «هدف از تشکیل این انجمن، مدیریت شفاف درآمدها و هزینه‌ها از سوی خود خیرین است تا عواید آن در سال‌های آینده به شکل مستمر به بیماران نیازمند و توسعه زیرساخت‌های بیمارستان برسد.»

اصالت فارابی و تعهد به فرهنگ خدمت

رئیس بیمارستان فارابی در پایان با اشاره به اهدای تجهیزات ارزشمندی چون میکروسکوپ جراحی از سوی خیرین در همین نشست، اصالت بیمارستان فارابی را میراثی از پروفسور محمد قلی شمس (بنیانگذار بیمارستان فارابی) خواند و گفت: «دلیل اصلی گرایش من به رشته چشم‌پزشکی، مشاهده مرام و منش بزرگانی بود که در این بیمارستان خدمت می‌کردند. ماندن در ایران و خدمت به این مردم، با وجود تمام سختی‌ها، انتخابی دلی و برآمده از عشق به این فرهنگ و انسان‌های نیک‌اندیش آن است.»
وی در این نشست ضمن گرامیداشت یاد خیرین درگذشته، ابراز امیدواری کرد با انتخاب اعضای جدید هیئت‌مدیره و معرفی مدیرعامل، مسیر توسعه بیمارستان فارابی با قدرت بیشتری ادامه یابد.
صحبت‌های رئیس بیمارستان فارابی بازتابی روشن از چالش‌های امروز اقتصاد درمان در بخش دولتی است. تقاطع محدودیت‌های بودجه‌ای، تورم تجهیزات پزشکی وارداتی و نیاز روزافزون جامعه به خدمات تخصصی ارزان‌قیمت، نقطه بحرانی مدیریت بیمارستانی را نشان می‌دهد. با این حال، وجود نهادهای مدنی ساختاریافته مانند «انجمن حمایت از بیماران و بیمارستان فارابی»، نویدبخش ایجاد جریانی شفاف و پایدار از مشارکت‌های مردمی است. جریانی که فراتر از کمک‌های مقطعی، می‌تواند به بازوی اجرایی توانمندی برای نوسازی تجهیزات پزشکی بیمارستان‌ بزرگی مانند فارابی بدل شود و دسترسی اقشار کم برخوردار به خدمات استاندارد سلامت را تضمین کند.