به گزارش روابط عمومی بیمارستان فارابی دانشگاه علوم پزشکی تهران، حوزه گردشگری سلامت در ایران، با وجود ظرفیت‌های بالای پزشکی، همواره از حضور واسطه‌های غیررسمی و فقدان شبکه‌های ارجاع ساختارمند آسیب دیده است. ایجاد پیوند میان بیمارستان‌های مختلف برای هم‌افزایی و ارتقای کیفیت خدمات به بیماران خارجی (IPD)، یکی از نیازهای اساسی این صنعت ارز آور به شمار می‌رود. بیمارستان فارابی به عنوان قطب علمی چشم‌پزشکی کشور، با در اختیار داشتن دانش فنی منحصر‌به‌فرد در درمان بیماری‌های پیچیده‌ای چون رتینوپاتی نوزادان نارس (ROP)، رتینوبلاستوما، پیوند قرنیه و جراحی پلک و زیبایی، جایگاه ویژه‌ای در منطقه دارد. دیدار اخیر مسئولان بیمارستان خیریه حضرت صدیقه زهرا (س) با رئیس بیمارستان فارابی، نشان‌دهنده یک تغییر رویکرد مثبت است؛ حرکتی از سمت فعالیت‌های جزیره‌ای به سوی تعریف قراردادهای مشارکتی برد-برد که نتیجه آن، ارائه خدمات استاندارد به گردشگران سلامت و حذف واسطه های غیر رسمی از چرخه درمان خواهد بود. واسطه هایی که خواسته یا ناخواسته می توانند باعث نارضایتی بیماران بین الملل از خدمات مراکز درمانی کشور شده و تجربه ناخوشایندی را برای آن ها رقم بزنند. موضوعی که با وجود تلاش های انجام شده برای تقویت گردشگری سلامت در کشور، می تواند به این حوزه ضربه بزند.

حذف واسطه‌های غیر رسمی و شکل‌گیری شبکه ارجاع مستقیم

دکتر قاسم فخرائی، رئیس بیمارستان فارابی در نشست با سید خالد مشاط، مسئول بخش بیماران بین‌الملل بیمارستان خیریه حضرت صدیقه زهرا (س)، با اشاره به چالش‌های موجود در مسیر پذیرش بیماران خارجی گفت: «یکی از معضلات فعلی، حضور واسطه‌های غیر رسمی در کنار بیماران خارجی است که روند کار را دچار اخلال می‌کند. پیشنهاد ما ایجاد یک ارتباط مستقیم است؛ به گونه‌ای که بیمارستان شما نقش همراه و معرف بیمار را ایفا کند و ما در بیمارستان فارابی، تمامی خدمات تخصصی را با بالاترین کیفیت ارائه دهیم.»

وی این روند را یک قرارداد مشارکتی سودآور برای هر دو طرف توصیف کرد که در ابتدا باعث اطمینان خاطر بیمار از دریافت خدمات با کیفیت و شفافیت مالی می‌شود.

زیرساخت‌های رفاهی و لجستیک اختصاصی برای بیماران بین‌الملل

رئیس بیمارستان فارابی در بخش دیگری از صحبت‌های خود به امکانات رفاهی در نظر گرفته شده برای گردشگران سلامت اشاره کرد و افزود: «ما برای رفاه حال بیماران خارجی، به ویژه بیمارانی که از کشورهای همسایه مانند عراق مراجعه می‌کنند، زیرساخت‌های کاملی تدارک دیده‌ایم. استفاده از امکانات تردد برای جابه‌جایی بیماران همراه با مترجم اختصاصی، بخشی از این خدمات است تا بیمار دغدغه‌ای برای مسیریابی و حضور در محیط‌های ناآشنا نداشته باشد.»

تمرکز خدمات فوق‌تخصصی در فارابی به جای اعزام پزشک

در جریان این نشست، پیشنهاد استقرار یکی از چشم‌پزشکان فارابی در بیمارستان صدیقه زهرا (س) برای ویزیت اولیه بیماران مطرح شد. دکتر فخرائی در پاسخ به این پیشنهاد، با نگاهی واقع‌بینانه به محدودیت‌های نیروی انسانی گفت: «پیدا کردن پزشکی از کادر فارابی که امکان استقرار دائم در مرکز دیگری را داشته باشد، در شرایط فعلی بسیار دشوار است. پزشکان ما تمایل بیشتری به ویزیت بیماران خارجی در خود مرکز دارند. بهترین و منطقی‌ترین راهکار، انتقال بیماران به فارابی است تا صفر تا صد خدمات در همین فضا انجام شود. البته برای موارد خاص، می‌توان از پزشکان معتمد خارج از کادر فارابی برای حضور در بیمارستان شما بهره برد.»

خدمات انحصاری؛ برگ برنده فارابی در منطقه

یکی از مهم‌ترین محورهای این جلسه، تاکید بر خدمات انحصاری بیمارستان فارابی در سطح منطقه بود. دکتر فخرائی با اشاره به ارتباطات خوب مسئولان بیمارستان صدیقه زهرا (س) با کشور عراق توضیح داد: «برخی خدمات فارابی مانند درمان رتینوپاتی نوزادان نارس (ROP) و رتینوبلاستوما در سطح منطقه کم‌نظیر است. برای نوزاد نارسی که به دنیا می‌آید، زمان طلایی بسیار کوتاهی برای مداخله درمانی وجود دارد و ما اینجا تمامی امکانات لازم را در اختیار داریم. بیماران نیازمند به این خدمات در کشورهای همسایه فراوان هستند و ایجاد یک پل ارتباطی می‌تواند جان بسیاری از این نوزادان را نجات دهد.»

در پایان این دیدار توافق شد تا مسیر ارتباطی مستقیمی میان دو مرکز شکل بگیرد. بر اساس صحبت‌های مطرح شده، بیمارستان حضرت صدیقه زهرا (س) با استفاده از ظرفیت‌ها و ارتباطات بین‌المللی خود (به ویژه در کشور عراق)، بیماران نیازمند به خدمات پیچیده چشم‌پزشکی را شناسایی کرده و آن‌ها را به صورت سازمان‌یافته به بخش IPD فارابی ارجاع خواهد داد. بیمارستان فارابی نیز متعهد شد تا در قالب یک قرارداد مشارکتی، امکانات درمانی، لجستیکی و خدمات رفاهی را در اختیار این بیماران قرار دهد. همچنین دو طرف در توافقات ضمنی مقرر کردند در صورت درخواست بیماران برای دریافت خدمات در محیط‌های کاملا خصوصی، فارابی هماهنگی‌های لازم را با برترین مراکز خصوصی انجام دهد.

اگرچه برگزاری نشست‌های مشترک میان مراکز درمانی و تعریف مدل‌های همکاری، گامی مثبت و رو به جلو در جهت ساماندهی گردشگری سلامت (IPD) به شمار می‌رود، اما باید با نگاهی واقع‌بینانه به این دستاوردها پرداخت. بهره‌برداری حداکثری از ظرفیت‌های بیمارستان فارابی در پذیرش بیماران بین‌الملل و ایجاد یک شبکه ارجاع ساختارمند و کارآمد با سایر مراکز، هدفی نیست که تنها با اتکا به برگزاری یک یا چند جلسه هم‌اندیشی محقق شود.

توسعه پایدار در این بخش، نیازمند گذر از توافقات شفاهی به سمت «تدوین شیوه‌نامه‌های اجرایی دقیق» و «تداوم ارتباطات استراتژیک» میان نهادهای درمانی است. حفظ چرخه ارجاع بیماران بین‌الملل، کوتاه کردن مسیرهای بروکراتیک پذیرش و ارتقای سطح رضایت‌مندی آنان، فرآیندی مستمر است که تنها از طریق پیگیری‌های مداوم، پایش کیفیت خدمات، رفع سریع چالش‌های لجستیکی و ایجاد اعتماد متقابل پایدار میان بیمارستان‌ها، شرکت‌های تسهیل‌گر و بیماران هدف، امکان‌پذیر خواهد بود. در غیر این صورت، این توافقات در حد ایده‌های روی کاغذ باقی مانده و نمی‌توانند به یک جریان درآمدزای پایدار و ارزش‌آفرین در نظام سلامت تبدیل شوند.