بیمارستان فارابی

گلوکوم مادرزادی (Congenital Glaucoma)

گلوکوم مادرزادی به‌علت نقص تکاملی در ساختار زاویه چشم ایجاد می‌شود که باعث اختلال در خروج مایع زلالیه و افزایش فشار داخل چشم از بدو تولد یا در سال‌های ابتدایی زندگی می‌گردد. این بیماری معمولاً در نوزادان و کودکان خردسال بروز می‌کند و در صورت عدم تشخیص و درمان به‌موقع، می‌تواند منجر به آسیب غیرقابل برگشت عصب بینایی و کاهش شدید بینایی شود.

علائم شایع گلوکوم مادرزادی

• افزایش قطر قرنیه و بزرگی چشم
• کدورت قرنیه (چشم کدر یا Cloudy eye)
• ترس از نور (فتوفوبی)
• اشک‌ریزش شدید و مداوم
• بی‌قراری کودک
• در معاینه چشم‌پزشکی، فشار داخل چشم بالا بوده و در موارد پیشرفته، آسیب عصب بینایی مشاهده می‌شود.

تشخیص و نیاز به سدیشن (آرام‌بخشی سطحی) در کودکان

بسیاری از اقدامات تشخیصی و درمانی در کودکان، به‌ویژه در سنین پایین، نیازمند همکاری کامل کودک است. از این‌رو، برای انجام معاینات دقیق چشم‌پزشکی مانند اندازه‌گیری فشار چشم، معاینه عصب بینایی و برخی پروسه های درمانی، ممکن است از سدیشن (Sedation) استفاده شود.

سدیشن موجب افزایش دقت معاینه، کاهش استرس و ترس کودک و پیشگیری از عوارض روانی و جسمی می‌شود و در بسیاری از موارد جایگزین بیهوشی عمومی است.

موارد کاربرد سدیشن در کودکان

• کودکان زیر ۵ سال
• کودکانی با اضطراب و ترس شدید
• کودکان دارای ناتوانی‌های ذهنی یا جسمی

سدیشن می‌تواند با اکسید نیتروژن، داروهای خوراکی یا داروهای وریدی انجام شود. در معاینات چشم‌پزشکی کودکان معمولاً از شربت کلرال هیدرات یا میدازولام استفاده می‌شود. انتخاب نوع دارو بر اساس سن، سطح اضطراب و میزان همکاری کودک توسط چشم‌پزشک انجام می‌شود. این روش حدود ۲۰ دقیقه زمان مؤثر برای معاینه دقیق فراهم می‌کند.

مراقبت‌های قبل از سدیشن

• حداقل ۳ ساعت قبل از معاینه، کودک نباید غذا یا نوشیدنی مصرف کند.
• روز قبل از مراجعه، غذای سبک به کودک داده شود.
• در روز مراجعه، لباس راحت و آزاد برای کودک انتخاب شود.

مراقبت‌های پس از سدیشن

• کودک ممکن است دچار بی‌حالی، سرگیجه یا تهوع شود.
• حضور والدین در کنار کودک تا رفع کامل علائم ضروری است.
• بهتر است کودک با همراهی دو بزرگسال به منزل منتقل شود.

درمان گلوکوم مادرزادی

درمان اصلی گلوکوم مادرزادی جراحی است. هدف از درمان، کاهش فشار داخل چشم، پیشگیری از آسیب بیشتر عصب بینایی و حفظ بینایی کودک می‌باشد. انتخاب نوع جراحی بر اساس سن کودک، شفافیت قرنیه، شدت بیماری و زیر نظر چشم‌پزشک متخصص انجام می‌شود..

روش‌های جراحی اصلی

گونیوتومی

در این روش، جراح با استفاده از لنز مخصوص گونیوسکوپی، زاویه چشم را مشاهده کرده و بخشی از شبکه ترابکولار را برش می‌دهد تا مسیر خروج مایع زلالیه باز شود. این روش زمانی قابل انجام است که قرنیه شفاف باشد.

ترابکولوتومی

در مواردی که قرنیه کدر است یا امکان مشاهده مستقیم زاویه وجود ندارد، از این روش استفاده می‌شود. در این تکنیک، جراح از طریق صلبیه وارد شده و با وسیله‌ای به نام ترابکولوتوم، کانال شلم و شبکه ترابکولار را باز می‌کند.

در برخی بیماران، بسته به پاسخ درمانی، ممکن است بیش از یک جراحی مورد نیاز باشد.

مراقبت‌های پس از جراحی

• مصرف منظم قطره‌های تجویز شده طبق دستور پزشک
• پرهیز از مالش چشم‌ها
• جلوگیری از ضربه به چشم
• استفاده از محافظ چشم در صورت توصیه پزشک
• ویزیت‌های منظم و اندازه‌گیری فشار چشم

در صورت مشاهده علائمی مانند قرمزی شدید یا درد چشم، ترشح چرکی، تورم اطراف چشم، کاهش دید یا بی‌قراری غیرعادی کودک، باید فوراً به چشم‌پزشک مراجعه شود.

پیش‌آگهی

در صورت تشخیص زودهنگام، انجام جراحی به‌موقع و پیگیری منظم، بسیاری از کودکان مبتلا به گلوکوم مادرزادی می‌توانند در آینده بینایی قابل قبول و کیفیت زندگی مناسبی داشته باشند.